(Video) #5 – Kalidasa’s Raghuvamsam – 2nd Sarga – Smt. Vidhya – Shloka 6

(Class yet to happen)

रघुवंशमहाकाव्यम् – द्वितीयः सर्गः – श्रीमती. विद्या रमेशः – संस्कृतभारती, चेन्नै

(Raghuvamsa Maha Kavyam – Second Sarga – Online weekly classes being conducted by Smt. Vidhya Ramesh, Samskrita Bharati, Chennai).

https://nivedita2015.wordpress.com/sanskrit-sessions/video-kalidasas-raghuvamsam-second-sarga-vidhya-ramesh/ This page contains the detailed notes of the shlokas covered in the sessions.

 

(Video) #4 – Kalidasa’s Raghuvamsam – 2nd Sarga – Smt. Vidhya – Shloka 5

रघुवंशमहाकाव्यम् – द्वितीयः सर्गः – श्रीमती. विद्या रमेशः – संस्कृतभारती, चेन्नै

(Raghuvamsa Maha Kavyam – Second Sarga – Online weekly classes being conducted by Smt. Vidhya Ramesh, Samskrita Bharati, Chennai).

https://nivedita2015.wordpress.com/sanskrit-sessions/video-kalidasas-raghuvamsam-second-sarga-vidhya-ramesh/ This page contains the detailed notes of the shlokas covered in the sessions.

 

(Video) #3 – Kalidasa’s Raghuvamsam – 2nd Sarga – Smt. Vidhya – Shloka 4

रघुवंशमहाकाव्यम् – द्वितीयः सर्गः – श्रीमती. विद्या रमेशः – संस्कृतभारती, चेन्नै

(Raghuvamsa Maha Kavyam – Second Sarga – Online weekly classes being conducted by Smt. Vidhya Ramesh, Samskrita Bharati, Chennai).

https://nivedita2015.wordpress.com/sanskrit-sessions/video-kalidasas-raghuvamsam-second-sarga-vidhya-ramesh/ This page contains the detailed notes of the shlokas covered in the sessions.

 

6 Types of Negation

Words prefixed with अ indicating negation (नञ्) can mean one of the six types of negation.

https://sa.wikisource.org/wiki/शब्दकल्पद्रुमः/अ 

तत्सादृश्यमभावश्च तदन्यत्वं तदल्पता ।
अप्राशस्त्यं विरोधश्च नञर्थाः षट् प्रकीर्त्तिताः ।।

तत्+सादृश्यम् अभावः च तत्+अन्यत्वं तत्+अल्पता ।
अप्राशस्त्यं विरोधः च  नञ् अर्थाः षट् प्रकीर्त्तिताः ।।

सादृश्ये यथा — अब्राह्मणः ब्राह्मणसदृश- इत्यर्थः ।
अभावे यथा — अभोजनं भोजनाभावः ।
अन्यत्वे यथा, — पटः अघटः, पटः घटभिन्न- इत्यर्थः ।
अल्पत्वे यथा — अनुदरी कन्या अल्पोदरी इत्यर्थः ।
अप्राशस्त्ये यथा, — अधनं चर्म्मधनं, चर्म्मधनम् अप्रशस्तधनम् इत्यर्थः ।
विरोधे यथा — अधर्म्मः परापकारः, परापकारः धर्म्मविरोधी इत्यर्थः ।

*****

The following is from https://simplesanskrit.wordpress.com/2014/01/19/simple-sanskrit-lesson-33/

  1. तत्सादृश्यम् = Looks like that, but it is not that
  2. अभावः = Absent, non-existent
  3. तदन्यत्वम् = Different
  4. तदल्पता = Incomplete, inadequate, too little
  5. अप्राशस्त्यम् = Inappropriate
  6. विरोधः = Opposite

(Video) #2 – Kalidasa’s Raghuvamsam – 2nd Sarga – Smt. Vidhya – Shlokas 2-3

रघुवंशमहाकाव्यम् – द्वितीयः सर्गः – श्रीमती. विद्या रमेशः – संस्कृतभारती, चेन्नै

(Raghuvamsa Maha Kavyam – Second Sarga – Online weekly classes being conducted by Smt. Vidhya Ramesh, Samskrita Bharati, Chennai).

https://nivedita2015.wordpress.com/sanskrit-sessions/video-kalidasas-raghuvamsam-second-sarga-vidhya-ramesh/ This page contains the detailed notes of the shlokas covered in the sessions.

 

Random Sanskrit Verses

अपि स्वर्णमयी लङ्का न मे लक्ष्मण रोचते। जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी
(श्रीरामः  वदति | हनुमन्नाटकम् by unknown author)
स होवाच 
न वा अरे पत्युः कामाय पतिः प्रियो भवत्य् आत्मनस्तु कामाय पतिः प्रियो भवति । ...
न वा अरे सर्वस्य कामाय सर्वं प्रियं भवत्य् आत्मनस्तु कामाय सर्वं प्रियं भवति । (
मन्त्र ५ [II.iv.5] - https://sa.wikisource.org/wiki/बृहदारण्यक_उपनिषद्_2p 
न त्वहं कामये राज्यं न स्वर्गं नापुनर्भवम् । कामये दुःखतप्तानां प्राणिनामार्तिनाशनम् ॥ 
(राजा रंतिदेवः वदति |महाभारतम्) 

*****

प्रारभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचैः प्रारभ्य विघ्नविहता विरमन्ति मध्याः ।
विघ्नैः पुनः पुनरपि प्रतिहन्यमानाः प्रारब्धमुत्तमजना न परित्यजन्ति

अनेकशास्त्रं बहु वेदितव्यम् अल्पश्च कालो बहवश्च विघ्नाः ।  
यत्सारभूतं तदुपासितव्यं हंसो यथा क्षीरमिवाम्बुमध्यात् ।।

असङ्कल्पितमेवेह यदकस्मात् प्रवर्तते |
निवर्त्यारम्भमारब्धम् ननु दैवस्य कर्म तत् || २-२२-२४ (वा.रा.)
अन्वयः – आरब्दम् आरब्भं निवर्त्य, असङ्कल्पितम् एव इह अकस्मात् यत् प्रवर्तते,  तत् दैवस्य कर्म 
ननु | 

Shlokas with details …. 

अनेकशास्त्रं बहु वेदितव्यम्
अल्पश्च कालो बहवश्च विघ्नाः ।  
यत्सारभूतं तदुपासितव्यं
हंसो यथा क्षीरमिवाम्बुमध्यात् ।।

पदविभागः
अनेकशास्त्रम्, बहु, वेदितव्यम्, अल्पः, च, कालः, बहवः, च, विघ्नाः, यत्, सारभूतम्, तत्, उपासितव्यम्, हंसः, यथा, क्षीरम्, इव अम्बुमध्यात् ।
अन्वयः।
अनेकशास्त्रम् । बहु वेदितव्यम् । कालश्च अल्पः । विघ्नाः च बहवः । यत् सारभूतं तत् उपासितव्यम्, यथा अम्बुमध्यात् क्षीरम् इव ।
अन्वयार्थः
अनेकशास्त्रं = शास्त्राणि सन्ति बहूनि, बहु = अधिकम्, वेदितव्यं = ज्ञातव्यम् । कालः च = समयः च, अल्पः = न अधिकः, विघ्नाः बहवः = विघ्नकारकाः अंशाः अधिकाः, यत् सारभूतं = यत् सारयुक्तं भवति, तत् उपासितव्यम् = तदेव सेवनीयम् । यथा, हंसः = हंसपक्षी, अम्बुमध्यात् = जलमध्यात्, क्षीरम् इव = क्षीरं स्वीकरोति तथा ।
तात्पर्यम्
जातेन मनुष्येण बहूनां शास्त्राणां विषये यावत् शक्यते तावत् अध्येतव्यम् । तद्विषये विलम्बः न करणीयः । यतः कालः बहु अल्पः। अपि च सत्कार्याणां विघ्नाः अपि बहवः भवन्ति । यथा केनचित् कविना उक्तं – ‘क्षणशः विद्यां साधयेत्’ इति, तथैव कृत्वा शास्त्राध्ययनसमये अपि सारभूतम्, अतिप्रधानम् एव ज्ञातुम् अधिकः प्रयत्नः करणीयः । जलेन मिश्रितं क्षीरम् एकस्मिन् पात्रे अस्ति चेदपि हंसः यथा क्षीरमेव स्वीकरोति, तथा अध्ययनसमये अनुपयुक्तः अप्रधानः वा भागः परित्यक्तव्यः।