Resources to learn Kannada

Structured Course material – https://kannadakalike.org/

Alphabets writing practice — Order based on more frequently used rather than the usual alphabetical order

First standard book
https://ktbs.kar.nic.in/New/website%20textbooks/class1/1st-language-kannada.pdf


Lesson 2 –
https://www.youtube.com/watch?v=8VjrWKjVlmY
https://www.youtube.com/watch?v=L5zOCnT64xU
https://www.youtube.com/watch?v=8VjrWKjVlmY
More to be added.,,,,

To check later:

Spoken Kannada – http://kannadasahithyaparishattu.in/wp-content/uploads/2016/11/sulabha-kannada.pdf

Story book https://fliphtml5.com/fseyq/psfh/basic


Level 2 – After learning all the letters, practice reading ! 

Srimad Bhagavatam Skandha 1 – #03

Srimad Bhagavatam Skandha 1 – #03 of 19

॥ तृतीयोऽध्यायः ॥

सूत उवाच

जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः ।

सम्भूतं षोडशकलमादौ लोकसिसृक्षया ॥ १ ॥

सूतः उवाच जगृहे पौरुषम् रूपम् भगवान् महदादिभिः सम्भूतम् षोडशकलम् आदौ लोकसिसृक्षया ।

सूतः उवाच आदौ भगवान् लोकसिसृक्षया महदादिभिः षोडशकलं सम्भूतं पौरुषं रूपं जगृहे ।

यस्याम्भसि शयानस्य योगनिद्रां वितन्वतः ।

नाभिह्रदाम्बुजादासीद्ब्रह्मा विश्वसृजां पतिः ॥ २ ॥

यस्य अम्भसि शयानस्य योगनिद्राम् वितन्वतः नाभिह्रदअम्बुजात्आसीत् ब्रह्मा विश्वसृजाम् पतिः ।

अम्भसि शयानस्य योगनिद्रां वितन्वतः यस्य नाभिह्रदअम्बुजात् विश्वसृजां पतिः ब्रह्मा आसीत् ।

यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः ।

तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वमूर्जितम् ॥ ३ ॥

यस्य अवयवसंस्थानैः कल्पितः लोकविस्तरः तद् वै भगवतः रूपम् विशुद्धम् सत्त्वम् ऊर्जितम्।

यस्य अवयवसंस्थानैः लोकविस्तरः कल्पितः भगवतः द् रूपं विशुद्धम् ऊर्जितं सत्त्वं वै।

पश्यन्त्यदो रूपमदभ्रचक्षुषा

सहस्रपादोरुभुजाननाद्भुतम् ।

सहस्रमूर्धश्रवणाक्षिनासिकं

सहस्रमौल्यम्बरकुण्डलोल्लसत् ॥ ४ ॥

पश्यन्ति अदः रूपम् अदभ्रचक्षुषा सहस्रपादउरुभुजआननअद्भुतम् सहस्रमूर्धश्रवणअक्षिनासिकंं सहस्रमौलिअम्बरकुण्डलउल्लसत् ।

सहस्रपादउरुभुजआननअद्भुतम् सहस्रमूर्धश्रवणअक्षिनासिकंं

सहस्रमौलिअम्बरकुण्डलउल्लसत् अदः रूपम् अदभ्रचक्षुषा पश्यन्ति ।

एतन्नानावताराणां निधानं बीजमव्ययम् ।

यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः ॥ ५ ॥

एतत् नानाअवताराणाम् निधानम् बीजम् अव्ययम् यस्य अंशअंशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः

एतत् नानाअवताराणां निधानं बीजम् अव्ययं, यस्य अंशअंशेन देवतिर्यङ्नरादयः सृज्यन्ते ।

स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गमाश्रितः ।

चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यमखण्डितम् ॥ ६ ॥

स एव प्रथमं देवः कौमारम् सर्गम् आश्रितः चचार दुश्चरम् ब्रह्मा ब्रह्मचर्यम् अखण्डितम् ।

कौमारं सर्गम् आश्रितः सः देवः एव प्रथमं ब्रह्मा दुश्चरं ब्रह्मचर्यम् अखण्डितं चचार ।

द्वितीयं तु भवायास्य रसातलगतां महीम् ।

उद्धरिष्यन्नुपादत्त यज्ञेशः सौकरं वपुः ॥ ७ ॥

द्वितीयम् तु भवाय अस्य रसातलगताम् महीम् उद्धरिष्यन् उपादत्त यज्ञेशः सौकरम् वपुः

द्वितीयं तु अस्य भवाय रसातलगतां महीम् उद्धरिष्यन् यज्ञेशः सौकरं वपुः उपादत्त ।

तृतीयं ऋषिसर्गं च देवर्षित्वमुपेत्य सः ।

तन्त्रं सात्वतमाचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः ॥ ८ ॥

तृतीयम् ऋषिसर्गम् च देवर्षित्वम् उपेत्य सः तन्त्रम् सात्वतम् आचष्ट नैष्कर्म्यम् कर्मणाम् यतः ।

सः तृतीयं ऋषिसर्गं देवर्षित्वम् च उपेत्य यतः कर्मणां नैष्कर्म्यं सात्वतं तन्त्रम् आचष्ट ।

तुर्ये धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी ।

भूत्वाऽऽत्मोपशमोपेतमकरोद्दुश्चरं तपः ॥ ९ ॥

तुर्ये धर्मकलासर्गे नरनारायणौ ऋषी भूत्वा आत्मउपशमउपेतम् अकरोत् दुश्चरम् तपः ।

तुर्ये धर्मकलासर्गे नरनारायणौ ऋषी भूत्वा आत्मउपशमउपेतं दुश्चरं तपः अकरोत् ।

पञ्चमः कपिलः नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् ।

प्रोवाचासुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ॥ १० ॥

पञ्चमः कपिलः नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् प्रोवाच आसुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् ।

पञ्चमः कपिलः नाम सिद्धेशः कालविप्लुतं साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम् आसुरये प्रोवाच ।

षष्ठमत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तोऽनसूयया ।

आन्वीक्षिकीमलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान् ॥ ११ ॥

षष्ठम् अत्रेः अपत्यत्वं वृतः प्राप्तः अनसूयया आन्वीक्षिकीम् अलर्काय प्रह्लादादिभ्यः ऊचिवान् ।

षष्ठम् अत्रेः वृतः अनसूयया अपत्यत्वं प्राप्तः अलर्काय प्रह्लादादिभ्यः आन्वीक्षिकीम् ऊचिवान् ।

ततः सप्तम आकूत्यां रुचेर्यज्ञोऽभ्यजायत ।

स यामाद्यैः सुरगणैरपात्स्वायम्भुवान्तरम् ॥ १२ ॥

ततः सप्तमे आकूत्याम् रुचेः र्यज्ञः अभ्यजायत सः यामाद्यैः सुरगणैः अपात् स्वायम्भुवान्तरम् ।

ततः सप्तमे रुचेः आकूत्यां र्यज्ञः अभ्यजायत । सः यामाद्यैः सुरगणैः स्वायम्भुवान्तरम् अपात् ।

अष्टमे मेरुदेव्यां तु नाभेर्जात उरुक्रमः ।

दर्शयन् वर्त्म धीराणां सर्वाश्रमनमस्कृतम् ॥ १३ ॥

अष्टमे मेरुदेव्याम् तु नाभेः जातः उरुक्रमः दर्शयन् वर्त्म धीराणाम् सर्वाश्रमनमस्कृतम् ।

अष्टमे तु धीराणां सर्वआश्रमनमस्कृतं वर्त्म दर्शयन् मेरुदेव्यां नाभेः जातः उरुक्रमः ।

ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः ।

दुग्धेमामोषधीर्विप्रास्तेनायं स उशत्तमः ॥ १४ ॥

ऋषिभिः र्याचितः भेजे नवमम् पार्थिवम् वपुः दुग्धइमाम्ओषधीः विप्राः तेन अयम् सः उशत्तमः।

हे विप्राः! ऋषिभिः र्याचितः नवमं पार्थिवं वपुः भेजे । इमाम् ओषधीः ()दुग्धा तेन अयं सः उशत्तमः।

रूपं स जगृहे मात्स्यं चाक्षुषोदधिसम्प्लवे ।

नाव्यारोप्य महीमय्यामपाद्वैवस्वतं मनुम् ॥ १५ ॥

रूपम् सः जगृहे मात्स्यम् चाक्षुषउदधिसम्प्लवे नावि आरोप्य महीमय्याम् अपात् वैवस्वतम् मनुम् ।

सः चाक्षुषउदधिसम्प्लवे मात्स्यं रूपं जगृहे महीमय्याम् नावि आरोप्य वैवस्वतं मनुम् अपात्

सुरासुराणामुदधिं मथ्नतां मन्दराचलम् ।

दध्रे कमठरूपेण पृष्ठ एकादशे विभुः ॥ १६ ॥

सुरअसुराणाम् उदधिम् मथ्नताम् दध्रे कमठरूपेण पृष्ठे एकादशे विभुः ।

सुरासुराणाम् उदधिं मथ्नतां मन्दराचलम् कमठरूपेण पृष्ठे दध्रे विभुः एकादशे

धान्वन्तरं द्वादशमं त्रयोदशममेव च ।

अपाययत्सुरानन्यान् मोहिन्या मोहयन् स्त्रिया ॥ १७ ॥

धान्वन्तरम् द्वादशमम् त्रयोदशमम् एव च अपाययत् सुरान् अन्यान् मोहिन्या मोहयन् स्त्रिया ।

द्वादशमं धान्वन्तरं च एव त्रयोदशमम् सुरान् अन्यान् मोहिन्या स्त्रिया मोहयन् अपाययत् ।

चतुर्दशं नारसिंहं बिभ्रद्दैत्येन्द्रमूर्जितम् ।

ददार करजैर्वक्षस्येरकां कटकृद्यथा ॥ १८ ॥

चतुर्दशम् नारसिंहम् बिभ्रत् दैत्यइन्द्रम् ऊर्जितम् ददारः करजैः वक्षसि एरकाम् कटकृत् यथा ।

चतुर्दशं नारसिंहं बिभ्रत् ऊर्जितं दैत्यइन्द्रं करजैः वक्षसि ददारः यथा कटकृत् एरकाम्

पञ्चदशं वामनकं कृत्वागादध्वरं बलेः ।

पदत्रयं याचमानः प्रत्यादित्सुस्त्रिविष्टपम् ॥ १९ ॥

पञ्चदशम् वामनकम् कृत्वा अगाद् अध्वरम् बलेः पदत्रयम् याचमानः प्रत्यादित्सुः त्रिविष्टपम् ।

पञ्चदशं वामनकं कृत्वा, त्रिविष्टपं प्रत्यादित्सुः, पदत्रयं याचमानः बलेः अध्वरम् अगात् ।

अवतारे षोडशमे पश्यन् ब्रह्मद्रुहो नृपान् ।

त्रिःसप्तकृत्वः कुपितो निःक्षत्रामकरोन्महीम् ॥ २० ॥

अवतारे षोडशमे पश्यन् ब्रह्मद्रुहः नृपान् त्रिःसप्तकृत्वः कुपितः निःक्षत्राम् अकरोत् महीम् ।

षोडशमे अवतारे ब्रह्मद्रुहः नृपान् पश्यन् कुपितः त्रिःसप्तकृत्वः महीं निःक्षत्राम् अकरोत् ।

ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।

चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसोऽल्पमेधसः ॥ २१ ॥

ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्याम् पराशरात् चक्रे वेदतरोः शाखाः दृष्ट्वा पुंसः अल्पमेधसः ।

ततः सप्तदशे पराशरात् सत्यवत्यां जातः अल्पमेधसः पुंसः दृष्ट्वा वेदतरोः शाखाः चक्रे ।

नरदेवत्वमापन्नः सुरकार्यचिकीर्षया ।

समुद्रनिग्रहादीनि चक्रे वीर्याण्यतः परम् ॥ २२ ॥

नरदेवत्वम् आपन्नः सुरकार्यचिकीर्षया समुद्रनिग्रहादीनि चक्रे वीर्याणि अतः परम् ।

अतः परं सुरकार्यचिकीर्षया नरदेवत्वम् आपन्नः समुद्रनिग्रहादीनि वीर्याणि चक्रे ।

एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी ।

रामकृष्णाविति भुवो भगवानहरद्भरम् ॥ २३ ॥

एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी रामकृष्णौ इति भुवः भगवान् अहरत् भरम् ।

एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु रामकृष्णौ इति जन्मनी प्राप्य भुवः रं भगवान् अहरत् ।

ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।

बुद्धो नाम्नाजनसुतः कीकटेषु भविष्यति ॥ २४ ॥

ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् बुद्धः नाम्ना जनसुतः कीकटेषु भविष्यति ।

ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सुरद्विषां सम्मोहाय जनसुतः नाम्ना बुद्धः कीकटेषु भविष्यति ।

अथासौ युगसन्ध्यायां दस्युप्रायेषु राजसु ।

जनिता विष्णुयशसो नाम्ना कल्किर्जगत्पतिः ॥ २५ ॥

अथ असौ युगसन्ध्यायाम् दस्युप्रायेषु राजसु जनिता विष्णुयशसः नाम्ना कल्किः जगत्पतिः ।

अथ युगसन्ध्यायां दस्युप्रायेषु राजसु असौ जगत्पतिः विष्णुयशसः नाम्ना ल्किः जनिता ।

अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्त्वनिधेर्द्विजाः ।

यथाविदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ॥ २६ ॥

अवताराः हि असङ्ख्येयाः हरेः सत्त्वनिधेः द्विजाः यथा आविदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः ।

द्विजाः ! यथा आविदासिनः सरसः सहस्रशः कुल्याः स्युः, सत्त्वनिधेः हरेः अवताराः हि असङ्ख्येयाः । ऋषयो मनवो देवा मनुपुत्रा महौजसः ।

कलाः सर्वे हरेरेव सप्रजापतयः तथा ॥ २७ ॥

ऋषयः मनवः देवाः मनुपुत्राः महौजसः कलाः सर्वे हरेः एव सप्रजापतयः तथा ।

ऋषयः मनवः देवाः मनुपुत्राः महौजसः सप्रजापतयः तथा, सर्वे हरेः एव कलाः ।

एते चांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् ।

इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे ॥ २८ ॥

एते च अंशकलाः पुंसः कृष्णः तु भगवान् स्वयम् इन्द्रअरिव्याकुलम् लोकम् मृडयन्ति युगे युगे ।

कृष्णः तु भगवान् स्वयमम् । एते च पुंसः अंशकलाः इन्द्रअरिव्याकुलं लोकं युगे युगे मृडयन्ति ।

जन्म गुह्यं भगवतो य एतत्प्रयतो नरः ।

सायं प्रातर्गृणन् भक्त्या दुःखग्रामाद्विमुच्यते ॥ २९ ॥

जन्म गुह्यं भगवतः यः एतत् प्रयतः नरः सायम् प्रातः गृणन् भक्त्या दुःखग्रामात् विमुच्यते ।

भगवतः गुह्यं एतत् जन्म यः नरः प्रयतः भक्त्या सायं प्रातः गृणन् दुःखग्रामात् विमुच्यते ।

एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः ।

मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि ॥ ३० ॥

एतत् रूपम् भगवतः हि अरूपस्य चिदात्मनः मायागुणैः विरचितम् महदादिभिः आत्मनि ।

एतत् हि अरूपस्य चिदात्मनः भगवतः रूपं मायागुणैः महदादिभिः आत्मनि विरचितम्

यथा नभसि मेघौघो रेणुर्वा पार्थिवोऽनिले ।

एवं द्रष्टरि दृश्यत्वमारोपितमबुद्धिभिः ॥ ३१ ॥

यथा नभसि मेघघः रेणुः वा पार्थिवः अनिले एवम् द्रष्टरि दृश्यत्वम् आरोपितम् अबुद्धिभिः ।

यथा मेघघः नभसि पार्थिवः रेणुः अनिले वा एवम् अबुद्धिभिः द्रष्टरि दृश्यत्वम् आरोपितम् ।

अतः परं यदव्यक्तमव्यूढगुणव्यूहितम् ।

अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात्स जीवो यत्पुनर्भवः ॥ ३२ ॥

अतः परम् यत् अव्यक्तम् अव्यूढगुणव्यूहितम् अदृष्टअश्रुतवस्तुत्वात् सः जीवः यत् पुनः भवः ।

अतः परं यत् अव्यक्तम् अव्यूढगुणव्यूहितम् अदृष्टअश्रुतवस्तुत्वात् सः जीवः यत् पुनः भवः ।

यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा ।

अविद्ययाऽऽत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ ३३ ॥

यत्र इमे सद्असद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा अविद्यया आत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ।

यत्र इमे सद्असद्रूपे स्वसंविदा प्रतिषिद्धे, अविद्यया आत्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम् ।

यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः ।

सम्पन्न एवेति विदुर्महिम्नि स्वे महीयते ॥ ३४ ॥

यदि एषा देवी माया वैशारदी मतिः सम्पन्नः एव इति विदुः महिम्नि स्वे महीयते

यदि एषा वैशारदी देवी माया उपरता मतिः सम्पन्नः एव इति विदुः स्वे महिम्नि महीयते

एवं जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च ।

वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः ॥ ३५ ॥

एवम् जन्मानि कर्माणि हि अकर्तुः अजनस्य च वर्णयन्ति स्म कवयः वेदगुह्यानि हृत्पतेः

एवं हि अकर्तुः कर्माणि अजनस्य जन्मानि च हृत्पतेः वेदगुह्यानि कवयः वर्णयन्ति स्म ।

स वा इदं विश्वममोघलीलः

सृजत्यवत्यत्ति न सज्जतेऽस्मिन् ।

भूतेषु चान्तर्हित आत्मतन्त्रः

षाड्वर्गिकं जिघ्रति षड्गुणेशः ॥ ३६ ॥

सः वा इदम् विश्वम् अमोघलीलः सृजति अवति अत्ति न सज्जते अस्मिन् भूतेषु च अन्तर्हितः आत्मतन्त्रः षाड्वर्गिकम् जिघ्रति षड्गुणेशः ।

अमोघलीलः सः वा इदं विश्वं सृजति अवति अत्ति । अस्मिन् न सज्जते । भूतेषु अन्तर्हितः आत्मतन्त्रः षाड्वर्गिकं जिघ्रति च षड्गुणेशः ।

न चास्य कश्चिन्निपुणेन धातु

रवैति जन्तुः कुमनीष ऊतीः ।

नामानि रूपाणि मनोवचोभिः

सन्तन्वतो नटचर्यामिवाज्ञः ॥ ३७ ॥

न च अस्य कश्चित् निपुणेन धातुः अवैति जन्तुः कुमनीषः ऊतीः नामानि रूपाणि मनोवचोभिः सन्तन्वतः नटचर्याम् इव अज्ञः ।

अस्य धातुः ऊतीः कुमनीषः निपुणेन न अवैति, नामानि रूपाणि च सन्तन्वतः मनोवचोभिः कश्चित् जन्तुः नटचर्याम् अज्ञः इव ।

स वेद धातुः पदवीं परस्य

दुरन्तवीर्यस्य रथाङ्गपाणेः ।

योऽमायया सन्ततयानुवृत्त्या

भजेत तत्पादसरोजगन्धम् ॥ ३८ ॥

सः वेद धातुः पदवीम् परस्य दुरन्तवीर्यस्य रथाङ्गपाणेः यः मायया सन्ततया अनुवृत्त्या भजेत तत्पादसरोजगन्धम्

रथाङ्गपाणेः दुरन्तवीर्यस्य परस्य धातुः पदवीं सः वेद , यः मायया सन्ततया तत्पादसरोजन्धं अनुवृत्त्या भजेत

अथेह धन्या भगवन्त इत्थं

यद्वासुदेवेऽखिललोकनाथे ।

कुर्वन्ति सर्वात्मकमात्मभावं

न यत्र भूयः परिवर्त उग्रः ॥ ३९ ॥

अथा इह धन्याः भगवन्तः इत्थम् यद् वासुदेवे अखिललोकनाथे कुर्वन्ति सर्वात्मकम् आत्मभावम् न यत्र भूयः परिवर्तः उग्रः ।

अथा इह भगवन्तः धन्याः, इत्थं यद् अखिललोकनाथे वासुदेवे सर्वात्मकम् आत्मभावं कुर्वन्ति, यत्र परिवर्तः उग्रः न भूयः ।

इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् ।

उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवान् ऋषिः ॥ ४० ॥

इदम् भागवतम् नाम पुराणम् ब्रह्मसम्मितम् उत्तमश्लोकचरितम् चकार भगवान् ऋषिः ।

ब्रह्मसम्मितम् उत्तमश्लोकचरितम् इदं भागवतं नाम पुराणं भगवान् ऋषिः चकार ।

निःश्रेयसाय लोकस्य धन्यं स्वस्त्ययनं महत् ।

तदिदं ग्राहयामास सुतमात्मवतां वरम् ॥ ४१ ॥

निःश्रेयसाय लोकस्य धन्यम् स्वस्तिअयनम् महत् तत् इम् ग्राहयामास सुतम् आत्मवताम् वरम् ।

त् इम् आत्मवतां वरं सुतं ग्राहयामास, लोकस्य निःश्रेयसाय धन्यं स्वस्त्ययनं महत् ।

सर्ववेदेतिहासानां सारं सारं समुद्धृतम् ।

स तु संश्रावयामास महाराजं परीक्षितम् ॥ ४२ ॥

सर्व‌वेदइतिहासानाम् सारम् सारम् समुद्धृतम् सः तु संश्रावयामास महाराजम् परीक्षितम् ।

सर्व‌वेदइतिहासानां सारं सारं समुद्धृतं सः तु महाराजं परीक्षितं संश्रावयामास ।

प्रायोपविष्टं गङ्गायां परीतं परमर्षिभिः ।

तत्र कीर्तयतो विप्रा विप्रर्षेर्भूरितेजसः ॥ ४३ ॥

प्रायोपविष्टम् गङ्गायाम् परीतम् परमर्षिभिः तत्र कीर्तयतः विप्राः विप्रर्षेः भूरितेजसः ।

विप्राः ! तत्र भूरितेजसः कीर्तयतः विप्रर्षेः गङ्गायां प्रायोपविष्टं परमर्षिभिः परीतं (महाराजं परीक्षितं संश्रावयामास)

अहं चाध्यगमं तत्र निविष्टस्तदनुग्रहात् ।

सोऽहं वः श्रावयिष्यामि यथाधीतं यथामति ॥ ४४ ॥

अहम् च अध्यगमम् तत्र निविष्टः तदनुग्रहात् सः अम् वः श्रावयिष्यामि यथा धीतम् यथामति ।

तत्र निविष्टः अहं तदनुग्रहात् अध्यगमं च । सः अहं यथा धीतं यथामति वः श्रावयिष्यामि ।

कृष्णे स्वधामोपगते धर्मज्ञानादिभिः सह ।

कलौ नष्टदृशामेष पुराणार्कोऽधुनोदितः ॥ ४५ ॥

कृष्णे स्वधामउपगते धर्मज्ञानआदिभिः सह कलौ नष्टदृशाम् एषः पुराणर्कः अधुना उदितः ।

कृष्णे धर्मज्ञानआदिभिः सह स्वधामउपगते कलौ नष्टदृशां पुराणर्कः षः अधुना उदितः ।

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां प्रथमस्कन्धे नैमिषीयोपाख्याने तृतीयोऽध्यायः ॥ ३ ॥

References

Vyoma Labs Course – Explanation in Kannada –

https://www.youtube.com/playlist?list=PLmozlYyYE-ESdSw3en3NAfT6oVQ0Yxa3r

Shlokas – https://sa.wikisource.org/wiki/श्रीमद्भागवतपुराणम्/स्कन्धः_/अध्यायः_३

English Word meanings –https://vedabase.io/en/library/sb/1/1/2/or https://prabhupada.io/books/sb/1/1/2

Gita Press – English Translation https://archive.org/details/bhagavatapuranagitapress_201907/page/n91/mode/2up

Sanskrit Commentaries – https://archive.org/details/SrimadBhagavatamCanto03withMultipleSanskritCommentaries

Srimad Bhagavatam Skandha 1 – #02

॥ द्वितीयोऽध्यायः ॥

व्यास उवाच

इति सम्प्रश्नसंहृष्टो विप्राणां रौमहर्षणिः ।

प्रतिपूज्य वचस्तेषां प्रवक्तुमुपचक्रमे ॥ १ ॥

व्यासः उवाच । इति सम्प्रश्न-संहृष्टः विप्राणां रौमहर्षणिः प्रतिपूज्य वचः तेषाम् प्रवक्तुम् उपचक्रमे ।

व्यासः उवाच । इति विप्राणां सम्प्रश्न-संहृष्टः रौमहर्षणिः तेषां वचः प्रतिपूज्य प्रवक्तुम् उपचक्रमे ।

सूत उवाच

यं प्रव्रजन्तमनुपेतमपेतकृत्यं

द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव ।

पुत्रेति तन्मयतया तरवोऽभिनेदु

स्तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि ॥ २ ॥

सूतः उवाच । यम् प्रव्रजन्तम् अनुपेतम् अपेतकृत्यम् द्वैपायनः विरहकातर आजुहाव

पुत्रा इति तन्मयतया तरवः अभिनेदुः तं सर्वभूतहृदयं मुनिम् आनतः अस्मि ।

सूतः उवाच । यं प्रव्रजन्तम् अनुपेतम् अपेतकृत्यं द्वैपायनः विरहकातरः पुत्रा इति आजुहाव, तन्मयतया तरवः अभिनेदुः तं सर्वभूतहृदयं मुनिम् आनतः अस्मि ।

यः स्वानुभावमखिलश्रुतिसारमेक

मध्यात्मदीपमतितितीर्षतां तमोऽन्धम् ।

संसारिणां करुणयाऽऽह पुराणगुह्यं

तं व्याससूनुमुपयामि गुरुं मुनीनाम् ॥ ३ ॥

यः स्वानुभावम् अखिल-श्रुति-सारम् एकम् अध्यात्म-दीपम् अतितितीर्षताम् तमःअन्धम् संसारिणाम् करुणया आह पुराणगुह्यम् तम् व्यास-सूनुम् उपयामि गुरुम् मुनीनाम् ।

अखिल-श्रुति-सारम् एकम् अध्यात्म-दीपं पुराणगुह्यं स्वानुभावं यः अन्धं तमः अतितितीर्षतां संसारिणां करुणया आह, तं व्यास-सूनुं मुनीनामं गुरुम् उपयामि ।

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।

देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥ ४ ॥

नानारायणम् नमस्कृत्य नरम् च एव नरोत्तममम् देवीम् सरस्वतीम् व्यासम् ततः जयम् उदीरयेत् ।

नारायणं, नरोत्तमं नरं च एव, देवीं सरस्वतीं, व्यासं नमस्कृत्य, ततः जयम् उदीरयेत् ।

मुनयः साधु पृष्टोऽहं भवद्भिर्लोकमङ्गलम् ।

यत्कृतः कृष्णसम्प्रश्नो येनात्मा सुप्रसीदति ॥ ५ ॥

मुनयः साधु पृष्टः अहम् भवद्भिः लोकमङ्गलम् यत् कृतः कृष्ण-सम्प्रश्नः येन आत्मा सुप्रसीदति ।

मुनयः ! भवद्भि लोकमङ्गलं साधु अहं पृष्टः यत् कृष्ण-सम्प्रश्नः कृतः येन आत्मा सुप्रसीदति ।

स वै पुंसां परो धर्मो यतो भक्तिरधोक्षजे ।

अहैतुक्यप्रतिहता ययाऽऽत्मा सम्प्रसीदति ॥ ६ ॥

सः वै पुंसाम् परः धर्मः यतः भक्तिः अधोक्षजे अहैतुकि अप्रतिहता यया आत्मा सम्प्रसीदति ।

सः वै पुंसां परः धर्मः, यतः अधोक्षजे भक्तिः अहैतुकि अप्रतिहता, यया आत्मा सम्प्रसीदति ।

वासुदेवे भगवति भक्तियोगः प्रयोजितः ।

जनयत्याशु वैराग्यं ज्ञानं च यदहैतुकम् ॥ ७ ॥

वासुदेवे भगवति भक्तियोगः प्रयोजितः जनयति आशु वैराग्यम् ज्ञानम् च यद् अहैतुकम् ।

भगवति वासुदेवे प्रयोजितः भक्तियोगः, आशु वैराग्यम् अहैतुकम् ज्ञानं यत् (तत्) च जनयति ।

धर्मः स्वनुष्ठितः पुंसां विष्वक्सेनकथासु यः ।

नोत्पादयेद्यदि रतिं श्रम एव हि केवलम् ॥ ८ ॥

धर्मः सु अनुष्ठितः पुंसाम् विष्वक्सेन-कथासु यः न उत्पादयेत् यदि रतिम् श्रम एव हि केवलम् ।

यः पुंसां स्वनुष्ठितः धर्मः, विष्वक्सेन-कथासु रतिं न उत्पादयेत् यदि, श्रम एव हि केवलम् ।

धर्मस्य ह्यापवर्ग्यस्य नार्थोऽर्थायोपकल्पते ।

नार्थस्य धर्मैकान्तस्य कामो लाभाय हि स्मृतः ॥ ९ ॥

धर्मस्य हि अपवर्ग्यस्य न अर्थः अर्थाय उपकल्पते न अर्थस्य धर्म-एकान्तस्य कामः लाभाय हि स्मृतः ।

हि अपवर्ग्यस्य धर्मस्य अर्थाय न अर्थः उपकल्पते धर्म-एकान्तस्य अर्थस्य कामः न लाभाय हि स्मृतः ।

कामस्य नेन्द्रियप्रीतिर्लाभो जीवेत यावता ।

जीवस्य तत्त्वजिज्ञासा नार्थो यश्चेह कर्मभिः ॥ १० ॥

कामस्य न इन्द्रिय-प्रीतिः लाभः जीवेत यावता जीवस्य तत्त्व-जिज्ञासा न अर्थः यः च इह कर्मभिः ।

यावता जीवेत कामस्य इन्द्रिय-प्रीतिः लाभः न, जीवस्य तत्त्व-जिज्ञासा कर्मभिः इह यः च अर्थः । (इन्द्रिय-प्रीतिः) न ।

वदन्ति तत्तत्त्वविदस्तत्त्वं यज्ज्ञानमद्वयम् ।

ब्रह्मेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते ॥ ११ ॥

वदन्ति तत् तत्त्वविदः तत्त्वम् यत् ज्ञानम् अद्वयम् ब्रह्म इति परमात्मा इति भगवान् इति शब्द्यते ।

यत् ज्ञानम् अद्वयं तत्त्वं तत् तत्त्वविदः वदन्ति । ब्रह्म इति परमात्मा इति भगवान् इति शब्द्यते ।

तच्छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया ।

पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतगृहीतया ॥ १२ ॥

तत् श्रद्धधानाः मुनयः ज्ञान-वैराग्य-युक्तया पश्यन्ति आत्मनि च आत्मानम् भक्त्या श्रुत-गृहीतया ।

ज्ञान-वैराग्य-युक्तया श्रुत-गृहीतया भक्त्या श्रद्धधानाः मुनयः तत् आत्मानम् आत्मनि पश्यन्ति च ।

अतः पुम्भिर्द्विजश्रेष्ठा वर्णाश्रमविभागशः ।

स्वनुष्ठितस्य धर्मस्य संसिद्धिर्हरितोषणम् ॥ १३ ॥

अतः पुम्भिः द्विज-श्रेष्ठाः वर्णाश्रम-विभागशः सु-अनुष्ठितस्य धर्मस्य संसिद्धिः हरितोषणम् ।

द्विज-श्रेष्ठाः ! अतः वर्णाश्रम-विभागशः पुम्भिः सु-अनुष्ठितस्य धर्मस्य संसिद्धिः हरितोषणम् ।

तस्मादेकेन मनसा भगवान् सात्वतां पतिः ।

श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च ध्येयः पूज्यश्च नित्यदा ॥ १४ ॥

तस्मात् एकेन मनसा भगवान् सात्वतां पतिः श्रोतव्यः कीर्तितव्यः च ध्येयः पूज्यः च नित्यदा ।

तस्मात् एकेन मनसा भगवान् सात्वतां पतिः नित्यदा श्रोतव्यः कीर्तितव्यः च ध्येयः पूज्यः च ।

यदनुध्यासिना युक्ताः कर्मग्रन्थिनिबन्धनम् ।

छिन्दन्ति कोविदास्तस्य को न कुर्यात्कथारतिम् ॥ १५ ॥

यत् -अनुध्य-असिना युक्ताः कर्म-ग्रन्थि-निबन्धनम् छिन्दन्ति कोविदाः तस्य कः न कुर्यात् कथा-रतिम् ।

यत् -अनुध्य-असिना युक्ताः कोविदाः कर्म-ग्रन्थि-निबन्धनं छिन्दन्ति, तस्य कथा-रतिं कः न कुर्यात् ।

शुश्रूषोः श्रद्धधानस्य वासुदेवकथारुचिः ।

स्यान्महत्सेवया विप्राः पुण्यतीर्थनिषेवणात् ॥ १६ ॥

शुश्रूषोः श्रद्धधानस्य वासुदेव-कथारुचिः स्यात् महत्सेवया विप्राः पुण्यतीर्थ-निषेवणात् ।

विप्राः ! श्रद्दधानस्य शुश्रूषोः महत्सेवया पुण्यतीर्थ-निषेवणात् वासुदेव-कथारुचिः स्यात् ।

श‍ृण्वतां स्वकथां कृष्णः पुण्यश्रवणकीर्तनः ।

हृद्यन्तःस्थो ह्यभद्राणि विधुनोति सुहृत्सताम् ॥ १७ ॥

श‍ृण्वताम् स्व-कथाम् कृष्णः पुण्य-श्रवण-कीर्तनः हृदि अन्तःस्थः हि अभद्राणि विधुनोति सुहृत्

सताम् ।

पुण्य-श्रवण-कीर्तनः कृष्णः, स्व-कथां श‍ृण्वतां हृदि अन्तःस्थः सतां सुहृत् अभद्राणि विधुनोति हि ।

नष्टप्रायेष्वभद्रेषु नित्यं भागवतसेवया ।

भगवत्युत्तमश्लोके भक्तिर्भवति नैष्ठिकी ॥ १८ ॥

नष्टप्रायेषु अभद्रेषु नित्यम् भागवत-सेवया भगवति उत्तम-श्लोके भक्तिः भवति नैष्ठिकी ।

नित्यं भागवत-सेवया अभद्रेषु नष्टप्रायेषु, उत्तम-श्लोके भगवति नैष्ठिकी भक्तिः भवति ।

तदा रजस्तमोभावाः कामलोभादयश्च ये ।

चेत एतैरनाविद्धं स्थितं सत्त्वे प्रसीदति ॥ १९ ॥

तदा रजस्तमोभावाः काम-लोभादयः च ये चेतः एतैः अनाविद्धम् स्थितम् सत्त्वे प्रसीदति ।

तदा रजस्तमोभावाः काम-लोभादयः च ये, एतैः अनाविद्धं चेतः सत्त्वे स्थितं प्रसीदति ।

एवं प्रसन्नमनसो भगवद्भक्तियोगतः ।

भगवत्तत्त्वविज्ञानं मुक्तसङ्गस्य जायते ॥ २० ॥

एवं प्रसन्न-मनसः भगवत्-भक्ति-योगतः भगवत्-तत्त्वविज्ञानम् मुक्त-सङ्गस्य जायते ।

एवं प्रसन्न-मनसः मुक्त-सङ्गस्य भगवत्-भक्ति-योगतः भगवत्-तत्त्व-विज्ञानं जायते ।

भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।

क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे ॥ २१ ॥

भिद्यते हृदय-ग्रन्थिः छिद्यन्ते सर्व-संशयाः क्षीयन्ते च अस्य कर्माणि दृष्टे एव आत्मनि ईश्वरे ।

आत्मनि ईश्वरे दृष्टे एव, हृदय-ग्रन्थिः भिद्यते, सर्व-संशयाः छिद्यन्ते, अस्य कर्माणि क्षीयन्ते च ।

अतो वै कवयो नित्यं भक्तिं परमया मुदा ।

वासुदेवे भगवति कुर्वन्त्यात्मप्रसादनीम् ॥ २२ ॥

अतः वै कवयः नित्यं भक्तिं परमया मुदा वासुदेवे भगवति कुर्वन्ति

आत्मप्रसादनीम् ।

अतः वै कवयः, परमया मुदा, आत्मप्रसादनीं भक्तिं, नित्यं भगवति वासुदेवे, कुर्वन्ति।

सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तैः

युक्तः परमपूरुष एक इहास्य धत्ते ।

स्थित्यादये हरिविरिञ्चिहरेति संज्ञाः

श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्वतनोर्नृणां स्युः ॥ २३ ॥

सत्त्वम् रजः तमः इति प्रकृतेः गुणाः तैः युक्तः परमपूरुषः एकः इह अस्य धत्ते स्थिति आदये हरि-विरिञ्चि-हरा* इति संज्ञाः श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्व-तनोः नृणाम् स्युः ।

सत्त्वं रजः तमः इति प्रकृतेः गुणाः । तैः युक्तः एकः परमपूरुषः इह अस्य धत्ते । स्थिति आदये, हरि-विरिञ्चि-हरा* इति संज्ञाः । तत्र नृणां सत्त्व-तनोः श्रेयांसि स्युः खलु ।

पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः ।

तमसस्तु रजस्तस्मात्सत्त्वं यद्ब्रह्मदर्शनम् ॥ २४ ॥

पार्थिवात् दारुणः धूमः तस्मात् अग्निः त्रयीमयः तमसः तु रजः तस्मात् सत्त्वं यत् ब्रह्मदर्शनम् ।

पार्थिवात् दारुणः धूमः । तस्मात् अग्निः त्रयीमयः । तमसः तु रजः । तस्मात् सत्त्वं यत्-ब्रह्मदर्शनम् ।

भेजिरे मुनयोऽथाग्रे भगवन्तमधोक्षजम् ।

सत्त्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पन्ते येऽनु तानिह ॥ २५ ॥

भेजिरे मुनयः अथ अग्रे भगवन्तम् अधोक्षजम् सत्त्वम् विशुद्धम् क्षेमाय कल्पन्ते ये अनु तान् इह ।

अथ अग्रे विशुद्धं सत्त्वंभगवन्तम् अधोक्षजं ये मुनयः भेजिरे , अनु तान् इह, क्षेमाय कल्पन्ते ।

मुमुक्षवो घोररूपान् हित्वा भूतपतीनथ ।

नारायणकलाः शान्ता भजन्ति ह्यनसूयवः ॥ २६ ॥

मुमुक्षवः घोर-रूपान् हित्वा भूतपतीन् अथ नारायण-कलाः शान्ताः भजन्ति हि अनसूयवः।

अथ मुमुक्षवः घोर-रूपान् भूतपतीन् हित्वा शान्ताः नारायण-कलाः भजन्ति, अनसूयवः हि ।

रजस्तमःप्रकृतयः समशीला भजन्ति वै ।

पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः ॥ २७ ॥

रजस्तमःप्रकृतयः समशीलाः भजन्ति वै पितृ-भूत-प्रजेश-आदीन् श्रिय-ऐश्वर्य-प्रजा-ईप्सवः।

रजस्तमःप्रकृतयः श्रिय-ऐश्वर्य-प्रजेप्सवः समशीलाः पितृ-भूत-प्रजेशादीन् भजन्ति वै ।

वासुदेवपरा वेदा वासुदेवपरा मखाः ।

वासुदेवपरा योगा वासुदेवपराः क्रियाः ॥ २८ ॥

वासुदेवपराः वेदाः वासुदेवपराः मखाः वासुदेवपराः योगाः वासुदेवपराः क्रियाः।

वेदाः वासुदेवपराः मखाः वासुदेवपराः योगाः वासुदेवपराः क्रियाः वासुदेवपराः।

वासुदेवपरं ज्ञानं वासुदेवपरं तपः ।

वासुदेवपरो धर्मो वासुदेवपरा गतिः ॥ २९ ॥

वासुदेवपरम् ज्ञानम् वासुदेवपरम् तपः वासुदेवपरः धर्मः वासुदेवपरा गतिः ।

ज्ञानं वासुदेवपरं तपः वासुदेवपरं धर्मः वासुदेवपरः गतिः वासुदेवपरा ।

स एवेदं ससर्जाग्रे भगवानात्ममायया ।

सदसद्रूपया चासौ गुणमय्याऽगुणे विभुः ॥ ३० ॥

सः एव इदं ससर्ज अग्रे भगवान् आत्ममायया सद्-असद्-रूपया च असौ गुणमय्या अगुणे विभुः

आत्ममायया सः एव भगवान् इदम् अग्रे ससर्ज, सद्-असद्-रूपया च असौ गुणमय्या अगुणे विभुः ।

तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवानिव ।

अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः ॥ ३१ ॥

तया विलसितेषु एषु गुणेषु गुणवान् इव अन्तःप्रविष्टः आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः

तया विलसितेषु एषु गुणेषु अन्तःप्रविष्टः, गुणवान् इव आभाति, विज्ञानेन विजृम्भितः

यथा ह्यवहितो वह्निर्दारुष्वेकः स्वयोनिषु ।

नानेव भाति विश्वात्मा भूतेषु च तथा पुमान् ॥ ३२ ॥

यथा हि अवहितः वह्निः दारुषु एकः स्वयोनिषु नाना इव भाति विश्वात्मा भूतेषु च तथा पुमान् ।

यथा हि एकः वह्निः स्वयोनिषु दारुषु अवहितः नाना इव भाति, तथा विश्वात्मा पुमान् भूतेषु च ।

असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः ।

स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान् ॥ ३३ ॥

असौ गुणमयैः भावैः भूत-सूक्ष्म-इन्द्रिय-आत्मभिः स्वनिर्मितेषु निर्विष्टः भुङ्क्ते भूतेषु तद् गुणान् ।

असौ गुणमयैः भावैः भूत-सूक्ष्म-इन्द्रिय-आत्मभिः स्वनिर्मितेषु भूतेषु निर्विष्टः तद् गुणान् भुङ्क्ते ।

भावयत्येष सत्त्वेन लोकान् वै लोकभावनः ।

लीलावतारानुरतो देवतिर्यङ्नरादिषु ॥ ३४ ॥

भावयति एषः सत्त्वेन लोकान् वै लोकभावनः लीला-अवतार-अनुरतः देव-तिर्यङ्-नरादिषु ।

भावयति एषः सत्त्वेन लोकान् वै लोकभावनः, लीला-अवतार-अनुरतः देव-तिर्यङ्-नरादिषु ।

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां प्रथमस्कन्धे नैमिषीयोपाख्याने द्वितीयोऽध्यायः ॥ २ ॥

References

Vyoma Labs Course – Explanation in Kannada –

Shlokas – https://sa.wikisource.org/wiki/श्रीमद्भागवतपुराणम्/स्कन्धः_१/अध्यायः_२

English Word meanings –https://vedabase.io/en/library/sb/1/1/2/or https://prabhupada.io/books/sb/1/1/2

Gita Press – English Translation https://archive.org/details/bhagavatapuranagitapress_201907/page/n91/mode/2up

Sanskrit Commentaries – https://archive.org/details/SrimadBhagavatamCanto03withMultipleSanskritCommentaries

Sample Iyengar Marriage Invitation – Tamil and Sanskrit

More Sanskrit samples are available here – https://nivedita2015.wordpress.com/2016/10/12/marriage-invitations-in-sanskrit/

Groom’s side invitation
Bride’s side invitation

श्रीः  

श्री-भूमि-नीळा-समेत-श्री-लक्ष्मीनृसिंह-परब्रह्मणे नमः ।  श्री-कल्याण-वेङ्कटरमण-स्वामिने नमः । श्रीमते पराङ्कुश-परकालादिभ्यो नमः ।

श्रीमते रामानुजाय नमः । श्रीमते निगमान्त-महादेशिकाय नमः ।

श्रीमते आदिवण्शठकोप-यतीन्द्र-महादेशिकाय नमः ।  श्रीमते श्रीवण्शठकोप-श्रीवेदान्तदेशिक-यतीन्द्र-महादेशिकाय नमः । 

श्रीमते श्रीलक्ष्मीनृसिंह-दिव्यपादुका-सेवक-श्रीवण्शठकोप-श्रीनारायण-यतीन्द्र-महादेशिकाय नमः ।  श्रीमते श्रीवण्शठकोप-श्रीरङ्गनाथ-यतीन्द्र-महादेशिकाय नमः । 

விவாஹ ஶுபமுஹுர்த்தப் பத்திரிக்கை

ஸ்ரீமத் வேதமார்க ப்ரதிஷ்டாபனாசார்ய உபய வேதாந்த ப்ரவர்த்தகராய் எழுந்தருளியிருக்கும் 
ஸ்ரீ உ. வே.                                                    ஸ்வாமி ஸந்நிதியில் அடியேன் ஸ்ரீ _____ ஐயங்கார் அனந்தப்ரணாமம். உபயகுசலோபரி.

நிகழும் ___ ௵ ____ ௴ ___ ஆம் தேதி (__.__.20__) ___க்கிழமை ____ நக்ஷத்ரம் கூடிய ஶுபயோக ஶுபதினத்தில் உதயாதி நாழிகை _.__-க்கு மேல் __.__-க்குள் (காலை __:__மணிக்கு மேல் __:__ மணிக்குள்) ________ லக்னத்தில்

அடியேனுடைய பௌத்திரியும்
ஸ்ரீ ________ ஜயங்காரின்  தெளஹித்ரியும்
ஸ்ரீ ______ ஜயங்காரின் குமாரத்தியுமான செளபாக்கியவாதி ____ (எ) _____ வை
(***வைகுண்டவாஸி) ஸ்ரீ _____ ஜயங்காரின்  பெளத்ரனும்
(***வைகுண்டவாஸி) ஸ்ரீ _____ ஜயங்காரின்  தெளஹித்ரனும்  ஸ்ரீ _____ ஜயங்காரின்  குமாரனுமான 
சிரஞ்சீவி _____ க்கு
கன்னிகாதானம் செய்து கொடுப்பதாய் ஸ்ரீலக்ஷ்மீந்ருஸிம்ஹன் க்ருபையையும் ஸ்ரீமதழகியசிங்கரின் திவ்யானுக்ரஹத்தையும் முன்னிட்டு பெரியோர்களால் நிஶ்சயிக்கப்பெற்று மேற்படி ஶுபமுஹூர்த்தம் ___ ____ ____ _____ கல்யாண மண்டபத்தில் நடக்கின்றபடியால் தேவரீர் குடும்ப ஸமேதராய் இஷ்டமித்ர பந்துக்களுடன் எழுந்தருளியிருந்து ஶுபமுஹூர்த்தத்தை நடத்திவைத்து தம்பதிகளை ஆசீர்வதிக்கவேணுமாய் ப்ரார்த்திக்கிறேன். 

வாசிக தோஷ: க்ஷந்தவ்ய:

…… , ……             வேணும் 
……. …                                                          தாஸன்
…… ஸ்ரீ ஐயங்கார்

*** Only where applicable, instead of saying “Late”.

For Boy’s side invitation, the Boy’s details will be put first and then the Girl’s details and “பாணிக்ரஹணம் செய்து கொள்வதாய்” is to be put instead of “கன்னிகாதானம் செய்து கொடுப்பதாய்”.

Sanskrit – Not specific to Iyengar wedding. A general sample.

विवाहामन्त्रणपत्रिका

अयि मान्याः । सादरं वन्दनानि ।

ॐ नमो नारायणाय । ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । श्रीमते रामानुजाय नमः । श्रीमते निगमान्तमहादेशिकाय नमः 

वयं निमन्त्रयामहे यत् श्रीकुलदेवतानाम् अनुग्रहेण
चि. राघवः                                                                         सौ. हरिप्रिया
(श्रीमती ,,,,, श्री. ,,,,,,                                                            (श्रीमती …, श्री. …
इत्येतयोः ज्येष्ठपुत्रः / कनिष्ठपुत्रः / पुत्रः )                          इत्येतयोः पुत्री)

इत्येतयोः शुभविवाहः जयेष्टगुरुबन्धुभिः निश्चितः अस्ति । भवन्तः सकुटुंबम् अत्र उपस्थाय वधूवरौ आशिषा अनुगृह्णन्तु इति प्रार्थयावहे ।

इत्येतयोः शुभविवाहः जयेष्टगुरुबन्धुभिः निश्चितः अस्ति । भवन्तः सकुटुंबम् अत्र उपस्थाय वधूवरौ आशिषा अनुगृह्णन्तु इति वयं प्रार्थयामहे ।

विवाह-मुहूर्तम् :: शुभकृत् नाम संवत्सरे दक्षिणायने शरद्-ऋतौ कार्तिकमासे कृष्णपक्षे तृतीये पुण्यतिथौ (11.11.2022) शुक्रवासरे प्रातः 9:00 वादनतः 10:25 वादनाभ्यन्तरे विवाह-मुहूर्तः सुसम्पन्नः भविता ।
विवाहस्थलम् :: ____ कल्याण-मण्डपः, ____ बेङ्गलूरु
स्वागतसमारोहः :: 10.11.2022 गुरुवासरः सायङ्काले 7:00 वादनतः 10:00 पर्यन्तम्

वाचिक-दोषः क्षन्तव्यः।

भवतां विनीताः
…-वर्यस्य परिवारः

Additional Notes:

The salutations mentioned in the beginning could differ for each family.
The first one should be श्रीः. After this, the picture of Narasimhar has to be given for Ahobila Mutt followers. Under that, the Namam to be given. Note that it has to be under Perumal as Naamam indicates the paaduka. (Make sure you have the right naamam for Vadakalai, and not the Tengalai one).   

श्री-भूमि-नीळा-समेत-श्री-लक्ष्मीनृसिंह-परब्रह्मणे नमः । 

ஸ்ரீ-பூமி-நீளா-ஸமேத-ஸ்ரீலக்ஷ்மீந்ருஸிம்ஹ-பரப்ரம்ஹணே நம: ।

śrī-bhūmi-nīḻā-sameta-śrī-lakṣmīnṛsiṃha-parabrahmaṇe namaḥ ।

The first and foremost one should be the Narasimhar with his two Devis. Note that until Parabrahmane it is a single word. Sometimes, for easy readability, spaces are included within the individual parts. Here the individual parts of the compound word is shown with Hyphens.

श्री-अलर्मेल्मङ्गा-नायिका-समेत-श्री-श्रीनिवास-परब्रह्मणे नमः

ஶ்ரீ-அலர்மேல்மங்கா-நாயிகா-ஸமேத-ஶ்ரீ-ஶ்ரீநிவாஸ-பரப்ரம்ஹணே நம: ।

śrī-alarmelmaṅgā-nāyikā-sameta-śrī-śrīnivāsa-parabrahmaṇe namaḥ ।

In this case, since the groom’s family is going to use the same invitation, their family deity is included which is Tirupati Venkatesha Perumal. If included, Tirupati Perumal needs to be mentioned first, before the family deity is mentioned.

श्री-कल्याण-वेङ्कटरमण-स्वामिने नमः ।

ஸ்ரீ-கல்யாண-வேங்கடரமண-ஸ்வாமினே நம: ।

śrī-kalyāṇa-veṅkaṭaramaṇa-svāmine namaḥ ।

In this case, the family deity of the bride is Taantondrimalai Kalyaana Venkata Ramana Swamy.

श्रीमद्भ्यः पराङ्कुश-परकालादिभ्यो नमः ।

ஶ்ரீமத்ப்ய: பராங்குஶ-பரகாலாதிப்யோ நம: ।

śrīmadbhyaḥ parāṅkuśa-parakālādibhyo namaḥ ।

Paraankusha is another name of Namaalvaar, the first of 12 alwars. It is derived from Para and Ankusha. It means one who is like a goad (ankusha) to the rivals (para) i.e., the worldly minded people.

Parakaala is another name of Tirumangai Aalwar, who was the last of the 12 alwars. Tirumangai Alwar got this name as a title for his valour. Para+Kaala means one who is the ultimate destroyer, i.e., the God of Death (Kaala) for his opponents (Para).

It is interesting to note that Namaalwar and Tirumangai Aalwar imagined themselves to be ladies (Naayikaa or Naayakee) and expressed their love for Bhagavan (Naayaka). While expressing the Naayakee Bhaava in their hymns, Nammazhwar becomes Parankusha Nayaki and Tirumangai Azhwar is Parakala Nayaki.

The term Aadi means “and others”. Due to Sanskrit Grammer Sandhi rules, पराङ्कुश-परकाल-आदिभ्यः नमः (parāṅkuśa-parakāla-ādibhya namaḥ) becomes पराङ्कुश-परकालादिभ्यो नमः (parāṅkuśa-parakālādibhyo namaḥ). This salutations is addressed towards all the Alwars. Shree is usually added in the beginning of the names. When it is separated out in salutations like this, it becomes “Srimate” meaning to him. Since this one addresses numerous alwars, Srimate has become Srimadbhyah, in the plural form.

Note that this salutations is not related to the Parakaala Mutt. It only conveys our respects to all the 12 Alwars.

श्रीमते रामानुजाय नमः ।

ஸ்ரீமதே ராமாநுஜாய நம: ।

śrīmate rāmānujāya namaḥ ।

This salutation is addressed to Rāmānuja-ācārya, the chief proponent of Viśiṣṭādvaita, who revived Viśiṣṭādvaita in the eleventh century.

श्रीमते निगमान्त-महादेशिकाय नमः ।

ஸ்ரீமதே நிகமாந்த -மஹாதேஶிகாய நம: ।

śrīmate nigamānta-mahādeśikāya namaḥ ।

This saluation is addressed to Vedaanta-Desika, who is regarded as the next greatest Srivaishnava-Aarchaarya after Sri Raamaanuja.

श्रीमते आदिवण्शठकोप-यतीन्द्र-महादेशिकाय नमः । 

ஸ்ரீமதே ஆதி வண் ஶடகோப யதீந்த்ர மஹாதேஶிகாய நம: । 

śrīmate ādivaṇśaṭhakopa-yatīndra-mahādeśikāya namaḥ ।

This salutation is addressed to the first of the lineage of the aachaaryaas of Ahobila Mutt.

श्रीमते श्री-वण्-शठकोप-श्री-वीरराघव-यतीन्द्र-महादेशिकाय नमः ।
श्रीमते श्रीवण्शठकोप-श्रीवेदान्तदेशिक-यतीन्द्र-महादेशिकाय नमः । 
श्रीमते श्रीलक्ष्मीनृसिंह-दिव्यपादुका-सेवक-श्रीवण्शठकोप-श्रीनारायण-यतीन्द्र-महादेशिकाय नमः । 
श्रीमते श्रीवण्शठकोप-श्रीरङ्गनाथ-यतीन्द्र-महादेशिकाय नमः । 

ஶ்ரீமதே ஶ்ரீ-வண்-ஶடகோப-ஶ்ரீ-வீரராகவ-யதீந்த்ர-மஹாதேஶிகாய நம: ।
ஸ்ரீமதே ஸ்ரீ-வண்-ஶடகோப-ஸ்ரீ-வேதாந்த-தேஶிக-யதீந்த்ர-மஹாதேஶிகாய நம: ।
ஸ்ரீமதே ஸ்ரீலக்ஷ்மீந்ருஸிம்ஹ-திவ்யபாதுகாஸேவக-ஸ்ரீ-வண்-ஶடகோப-ஸ்ரீ-நாராயண-யதீந்த்ர-மஹாதேஶிகாய நம: ।
ஸ்ரீமதே ஸ்ரீ-வண்-ஶடகோப-ஸ்ரீ-ரங்கநாத-யதீந்த்ர-மஹாதேஶிகாய நம: ।

śrīmate śrī-vaṇ-śaṭhakopa-śrī-vīrarāghava-yatīndra-mahādeśikāya namaḥ ।
śrīmate śrī-vaṇ-śaṭhakopa-śrīvedāntadeśika-yatīndra-mahādeśikāya namaḥ ।
śrīmate śrīlakṣmīnṛsiṃha-divyapādukā-sevaka-śrī-vaṇ-śaṭhakopa-śrīnārāyaṇa-yatīndra-mahādeśikāya namaḥ ।
śrīmate śrī-vaṇ-śaṭhakopa-śrīraṅganātha-yatīndra-mahādeśikāya namaḥ ।

These are the salutations to the recent Aacharyas of Ahobila Mutt, who are referred to as Srimad Azhagiya Singar. 

The first Azhagiya Singar mentioned here is the 43rd Pattam Sri Veeraraghava Satakopa Yatindra Mahadesikan, the first direct aacharyan (1953-1957) for the person on whose behalf the wedding invitation is being sent. Starting with the 43rd Pattam, all the Azhagiya Singar until the present Aacharyan are mentioned here namely 44th Pattam Sri Vedanta Desika Yatindra Mahadesikan, 45th Pattam Srivan Satakopa Sri Narayana Yathindra Mahadesikan, the present 46th Pattam Srivan Satakopa Sri Ranganatha Yathindra Mahadesikan.

Some more Do’s and Don’ts

Sri Rama Jayam is usually mentioned in Smaarta wedding invites only. It is not required in Iyengar invitations.
Some invitations have Lakshmi and Saraswati on the two sides of the border design. In Vaishnava Sampradaayam, Taayaar is not included separately like that.

When referring to himself, the person who is inviting, uses terms like “adiyen” and “daasan”. The terms like “Shreemaan”, “Iyengar”, etc., which are used to convey respect, is avoided while referring to one’s own self.

Srimad Bhagavatam Skandha 1 – #01

जन्माद्यस्य यतोऽन्वयादितरतः चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट्

तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यत् सूरयः ।

तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गो मृषा

धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ १ ॥

जन्म-आदि अस्य यतः अन्वयात् इतरतः च अर्थेषु अभिज्ञः स्वराट् तेने ब्रह्म हृदा यः आदिकवये मुह्यन्ति यत् सूरयः तेजोवारिमृदाम् यथा विनिमयः यत्र त्रिसर्गः मृषा धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकम् सत्यम् परम् धीमहि ।

यतः अस्य जन्म-आदि, अर्थेषु अन्वयात् इतरतः च, अभिज्ञः, स्वराट्, यत् सूरयः मुह्यन्ति, यः आदिकवये हृदा ब्रह्म तेने, यत्र तेजोवारिमृदां यथा विनिमयः, त्रिसर्गः मृषा, स्वेन धाम्ना सदा निरस्तकुहकं, सत्यं परं धीमहि ।

Note: Brahma sutra #2 – “जन्म-आदि अस्य यतः”; Word from Gayatri Mantra – “धीमहि“; धीमहि – आर्षः प्रयोगः

धर्मः प्रोज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां

वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।

श्रीमद्‍भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः

सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिः तत्क्षणात् ॥ २ ॥

धर्मः प्रोज्झितकैतवः अत्र परमः निर्मत्सराणाम् सताम् वेद्यम् वास्तवम् अत्र वस्तु शिवदम् तापत्रय-उन्मूलनम् श्रीमद्‍भागवते महामुनिकृते किम् वा परैः ईश्वरः सद्यः हृदि अवरुध्यते अत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिः तत्क्षणात् ।

अत्र महामुनिकृते श्रीमद्‍भागवते परमः प्रोज्झितकैतवः धर्मः, निर्मत्सराणां सताम्, अत्र वास्तवं शिवदं, तापत्रयोन्मूलनं वस्तु वेद्यम् । किं वा परैः । अत्र शुश्रूषुभिः कृतिभिः तत्क्षणात् ईश्वरः सद्यः हृदि अवरुध्यते ।

निगमकल्पतरोर्गलितं फलं

शुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् ।

पिबत भागवतं रसमालयं

मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः ॥ ३ ॥

निगमकल्पतरोः गलितम् फलम् शुकमुखात् अमृतद्रवसंयुतम् पिबत भागवतम् रसम् आलयम् मुहुः अहो रसिकाः भुवि भावुकाः ।

रसिकाः भावुकाः ! निगमकल्पतरोः अमृतद्रवसंयुतं रसं फलं भागवतं, शुकमुखात् ,अहो, भुवि गलितं, मुहुः आलयं पिबत ।

नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः ।

सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसममासत ॥ ४ ॥

नैमिषे अनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः सत्रम् स्वर्गाय लोकाय सहस्रसमम् आसत ।

अनिमिषक्षेत्रे नैमिषे, शौनकादयः ऋषयः, स्वर्गाय लोकाय, सहस्रसमं सत्रम् आसत ।

त एकदा तु मुनयः प्रातर्हुतहुताग्नयः ।

सत्कृतं सूतमासीनं पप्रच्छुरिदमादरात् ॥ ५ ॥

ते एकदा तु मुनयः प्रातः हुतहुताग्नयः सत्कृतम् सूतम् आसीनम् पप्रच्छुः इदम् आदरात् ।

ते एकदा तु मुनयः प्रातः हुतहुताग्नयः, आसीनं सत्कृतं सूतम्, आदरात् इदं पप्रच्छुः ।

ऋषय ऊचुः ।

त्वया खलु पुराणानि सेतिहासानि चानघ ।

आख्यातान्यप्यधीतानि धर्मशास्त्राणि यान्युत ॥ ६ ॥

ऋषयः ऊचुः । त्वया खलु पुराणानि स-इतिहासानि च अनघ आख्यातानि अपि अधीतानि धर्मशास्त्राणि यानि उत ।

ऋषयः ऊचुः । अनघ ! त्वया खलु पुराणानि सेतिहासानि च आख्यातानि, अपि अधीतानि धर्मशास्त्राणि यानि उत ।

यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।

अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः ॥ ७ ॥

यानि वेदविदाम् श्रेष्ठः भगवान् बादरायणः अन्ये च मुनयः सूत परावरविदः विदुः ।

सूत ! यानि वेदविदां श्रेष्ठः, भगवान् बादरायणः, अन्ये च मुनयः परावरविदः विदुः ।

वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतः तदनुग्रहात् ।

ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत ॥ ८ ॥

वेत्थ त्वम् सौम्य तत्सर्वम् तत्त्वतः तदनुग्रहात् ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवः गुह्यम् अपि उत ।

सौम्य ! त्वं तत्सर्वं तत्त्वतः तदनुग्रहात् वेत्थ।स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवः गुह्यम् अपि ब्रूयुः उत ।

तत्र तत्राञ्जसाऽऽयुष्मन् भवता यद् विनिश्चितम् ।

पुंसां एकान्ततः श्रेयः तन्नः शंसितुमर्हसि ॥ ९ ॥

तत्र तत्र अञ्जसा आयुष्मन् भवता यद् विनिश्चितम् पुंसाम् एकान्ततः श्रेयः तत् नः शंसितुम् अर्हसि ।

तत्र तत्र अञ्जसा आयुष्मन् भवता यद् विनिश्चितं, पुंसां एकान्ततः श्रेयः तत् नः शंसितुम् अर्हसि ।

प्रायेणाल्पायुषः सभ्य कलौ अस्मिन् युगे जनाः ।
मन्दाः सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्युपद्रुताः ॥ १० ॥
प्रायेणाल्पायुषः सभ्य कलौ अस्मिन् युगे जनाः मन्दाः सुमन्दमतयः मन्दभाग्याः हि उपद्रुताः ।

सभ्य ! प्रायेण अस्मिन् कलौ युगे जनाः अल्पायुषः मन्दाः सुमन्दमतयः मन्दभाग्याः हि उपद्रुताः ।
भूरीणि भूरिकर्माणि श्रोतव्यानि विभागशः ।
अतः साधोऽत्र यत्सारं समुद्धृत्य मनीषया ।
ब्रूहि नः श्रद्दधानानां येनात्मा संप्रसीदति ॥ ११ ॥
भूरीणि भूरिकर्माणि श्रोतव्यानि विभागशः अतः साधो अत्र यत्सारम् समुद्धृत्य मनीषया ब्रूहि नः श्रद्दधानानाम् येन आत्मा संप्रसीदति ।

विभागशः भूरिकर्माणि श्रोतव्यानि भूरीणि । अतः, साधो ! अत्र यत्सारं मनीषया समुद्धृत्य, श्रद्दधानानां नः ब्रूहि, येन आत्मा संप्रसीदति ।
सूत जानासि भद्रं ते भगवान् सात्वतां पतिः ।
देवक्यां वसुदेवस्य जातो यस्य चिकीर्षया ॥ १२ ॥
सूत जानासि भद्रम् ते भगवान् सात्वताम् पतिः देवक्याम् वसुदेवस्य जातः यस्य चिकीर्षया ।

सूत ! ते भद्रं जानासि, यस्य चिकीर्षया, भगवान् सात्वतां पतिः, वसुदेवस्य देवक्यां जातः ।

तन्नः शुष्रूषमाणानार्हस्यङ्गानुवर्णितुम् ।
यस्यावतारो भूतानां क्षेमाय च भवाय च ॥ १३ ॥
तत् नः शुष्रूषमाणानाम् अर्हसि अङ्ग-अनुवर्णितुम् यस्य अवतारः भूतानाम् क्षेमाय च भवाय च।

अङ्ग ! तत् शुष्रूषमाणानां नः अनुवर्णितुम् अर्हसि, यस्य अवतारः भूतानां क्षेमाय च भवाय च ।
आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।
ततः सद्यो विमुच्येत यद् बिभेति स्वयं भयम् ॥ १४ ॥
आपन्नः संसृतिं घोरानम् यत् नाम विवशः गृणन् ततः सद्यः विमुच्येत यत् बिभेति स्वयम् भयम् ।

घोरां संसृतिम् आपन्नः, यन्नाम विवशः गृणन् , ततः सद्यः विमुच्येत, यत् स्वयं भयं बिभेति ।
यत्पादसंश्रयाः सूत मुनयः प्रशमायनाः ।
सद्यः पुनन्त्युपस्पृष्टाः स्वर्धुन्यापोऽनुसेवया ॥ १५ ॥
यत्पादसंश्रयाः सूत मुनयः प्रशमायनाः सद्यः पुनन्ति उपस्पृष्टाः स्वर्धुन्यापः अनुसेवया ।

सूत! यत्-पाद-संश्रयाः, प्रशम-अयनाः, मुनयः, उपस्पृष्टाः सद्यः पुनन्ति । स्वर्धुनी-आप: अनुसेवया (एव पुनन्ति) ।
को वा भगवतस्तस्य पुण्यश्लोकेड्यकर्मणः ।
शुद्धिकामो न श्रृणुयाद् यशः कलिमलापहम् ॥ १६ ॥
कः वा भगवतः तस्य पुण्य-श्लोक-इड्य-कर्मणः शुद्धिकामः न श्रृणुयात् यशः कलिमलापहम् ।
तस्य पुण्य-श्लोक-इड्य-कर्मणः भगवतः कलि-मल-अपहं यशः, शुद्धिकामः, कः वा न श्रृणुयाद् ।

तस्य कर्माण्युदाराणि परिगीतानि सूरिभिः ।
ब्रूहि नः श्रद्दधानानां लीलया दधतः कलाः ॥ १७ ॥
तस्य कर्माणि उदाराणि परिगीतानि सूरिभिः ब्रूहि नः श्रद्दधानानाम् लीलया दधतः कलाः ।

तस्य उदाराणि कर्माणि, सूरिभिः परिगीतानि, लीलया दधतः कलाः, श्रद्दधानानां नः ब्रूहि ।

अथाख्याहि हरेर्धीमन् अवतारकथाः शुभाः ।
लीला विदधतः स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥
अथ आख्याहि हरेः धीमन् अवतारकथाः शुभाः लीलाः विदधतः स्वैरम् ईश्वरस्य आत्ममायया ।

धीमन् ! अथ स्वैरम् ईश्वरस्य, आत्ममायया लीलाः विदधतः, हरेः, शुभाः अवतारकथाः आख्याहि ।
वयं तु न वितृप्याम उत्तमश्लोकविक्रमे ।
यत् श्रृण्वतां रसज्ञानां स्वादु स्वादु पदे पदे ॥ १९ ॥
वयम् तु न वितृप्याम उत्तमश्लोकविक्रमे यत् श्रृण्वतां रसज्ञानां स्वादु स्वादु पदे पदे।

उत्तम-श्लोक-विक्रमे वयं तु न वितृप्याम, यत् श्रृण्वतां, रसज्ञानां पदे पदे स्वादु स्वादु ।
कृतवान् किल वीर्याणि सह रामेण केशवः ।
अतिमर्त्यानि भगवान् गूढः कपटमानुषः ॥ २० ॥
कृतवान् किल वीर्याणि सह रामेण केशवः अतिमर्त्यानि भगवान् गूढः कपटमानुषः ।

गूढः, कपटमानुषः, भगवान् केशवः, रामेण सह अतिमर्त्यानि वीर्याणि कृतवान् किल ।

कलिमागतमाज्ञाय क्षेत्रेऽस्मिन् वैष्णवे वयम् ।
आसीना दीर्घसत्रेण कथायां सक्षणा हरेः ॥ २१ ॥
कलिम् आगतम् आज्ञाय क्षेत्रे अस्मिन् वैष्णवे वयम् आसीनाः दीर्घसत्रेण कथायां सक्षणाः हरेः ।

आगतं कलिम् आज्ञाय, अस्मिन् वैष्णवे क्षेत्रे, वयं दीर्घसत्रेण आसीनाः हरेः कथायां सक्षणाः ।
त्वं नः संदर्शितो धात्रा दुस्तरं निस्तितीर्षताम् ।
कलिं सत्त्वहरं पुंसां कर्णधार इवार्णवम् ॥ २२ ॥
त्वम् नः संदर्शितः धात्रा दुस्तरम् निस्तितीर्षताम् कलिम् सत्त्वहरम् पुंसाम् कर्णधारः इव अर्णवम् ।

पुंसां सत्त्वहरं कलिं दुस्तरं निस्तितीर्षतां कर्णधारः इव अर्णवं, धात्रा त्वं नः संदर्शितः ।
ब्रूहि योगेश्वरे कृष्णे ब्रह्मण्ये धर्मवर्मणि ।
स्वां काष्ठामधुनोपेते धर्मः कं शरणं गतः ॥ २३ ॥
ब्रूहि योगेश्वरे कृष्णे ब्रह्मण्ये धर्मवर्मणि स्वाम् काष्ठाम् अधुनोपेते धर्मः कम् शरणम् गतः ।

योगेश्वरे कृष्णे ब्रह्मण्ये धर्मवर्मणि, स्वां काष्ठाम् अधुना उपेते, धर्मः कं शरणं गतः, ब्रूहि ।
इति श्रीमद्‌भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां प्रथमस्कन्धे नैमिषीयोपाखाने प्रथमोऽध्यायः ॥ १ ॥

References

Vyoma Labs Course – Explanation in Kannada –

Shlokas – https://sa.wikisource.org/wiki/श्रीमद्भागवतपुराणम्/स्कन्धः_१/अध्यायः_१

English Word meanings –https://vedabase.io/en/library/sb/1/1/1/or https://prabhupada.io/books/sb/1/1/1

Audio with word split – https://youtu.be/SFZ6LGW2GBo SRIMAD BHAGAVATAM PRATHAMA SKANDHAM CH 1 – Bhagavat Dhyanam

Gita Press – English Translation https://archive.org/details/bhagavatapuranagitapress_201907/page/n91/mode/2up

Sanskrit Commentaries – https://archive.org/details/SrimadBhagavatamCanto03withMultipleSanskritCommentaries

Mukundamaalaa Chandas

1Vasantatilakaa वसन्ततिलका
2Maalinee मालिनी
3Indravajraa इन्द्रवज्रा
4Mandaakraantaa मन्दाक्रान्ता
5Mandaakraantaa मन्दाक्रान्ता
6Viyoginee वियोगिनी
7Vasantatilakaa वसन्ततिलका
8Rathoddhataa रथोद्धता
9Maalinee मालिनी
10Pushpitaagraa पुष्पिताग्रा
11Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
12Maalinee मालिनी
13Maalinee मालिनी
14Mandaakraantaa मन्दाक्रान्ता
15Sragdharaa स्रग्धरा
16Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
17Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
18Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
19Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
20Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
21Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
22Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
23Sragdharaa स्रग्धरा
24Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
25Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
26Shaalinee शालिनी
27Vasantatilakaa वसन्ततिलका
28Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
29Pushpitaagraa पुष्पिताग्रा
30Vasantatilakaa वसन्ततिलका
31Vamshasthavilah वंशस्थविलः
32Mandaakraantaa मन्दाक्रान्ता
33Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्
34Vasantatilakaa वसन्ततिलका
35Vamshasthavilah वंशस्थविलः
36Indravajraa इन्द्रवज्रा
37Indravajraa इन्द्रवज्रा
38Rathoddhataa रथोद्धता
39Vasantatilakaa वसन्ततिलका
40Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम्

Vasantatilakaa वसन्ततिलकाhttps://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#vasantatilakaa त भ ज ज ग ल 8+6=14

1234567891011121314
गुगुगुगुगुगुगु
1234567891011121314
श्रील्लभेतिदेतियारेति
क्तप्रियेतिलुण्ठकोविदेति
नाथेतिनानेतिन्निवासे
त्यालानंप्रतिदंकुरुमेमुकुन्द

Maalinee मालिनीhttps://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#maalinee न न म य य 8+7=15

123456789101112131415
गुगुगुगुगुगुगु
123456789101112131415
तुतुदेवोदेकीन्दनोयं
तुतुकृष्णोवृष्णिवंप्रदीपः
तुतुमेश्यालःकोलाङ्गो
तुतुपृथ्वीभानाशोमुकुन्दः

Indravajraa इन्द्रवज्रा https://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#upajaatih – त त ज ग ग 5+6=13

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

गु गु गु गु गु गु

1234567891011
मुकुन्दमूर्ध्नाप्रणित्ययाचे
न्तमेकान्तमिन्तर्थं
विस्मृतिस्त्वच्चणाविन्दे
वेवेमेस्तुत्प्रसादात्

Mandaakraantaa मन्दाक्रान्ता https://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#mandaakraantaa म भ न त त ग ग 4+6+7=17

1234567891011121314151617
गुगुगुगुगुगुगुगुगुगु
1234567891011121314151617
नाहंन्देयोर्द्वन्द्वद्वन्द्वहेतोः
कुम्भीपाकंगुरुपिरेनाकंनानेतुम्
म्यारामामृदुनुतान्दनेनापिन्तुं
भावेभावेहृनेभायेयंन्तम्

Viyoginee Prabodhitaa प्रबोधिता / प्रबोधिता / विबोधिता / वियोगिनी / अपरवक्त्रम् / मुरली / ललिता / शिखामणि / सुन्दरी https://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#prabodhitaa 10 / 11 स स ज ग । स भ र ल ग ।

1234567891011
गुगुगुगु 
गुगुगुगुगु
123456789101112
दिविवाभुविवामास्तुवासो
केवाकान्तप्रकामम्
धीरिशादाविन्दौ
णौतेणेपिचिन्तयामि

Rathoddhataa रथोद्धता https://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#rathoddhataa र न र ल ग – 3+8 / 4+7= 11

1234567891011
गुगुगुगुगु
1234567891011
चिन्तयामिरिमेन्ततं
न्दन्दसितानाम्बुजम्
न्दगोयंरात्परं
नादादिमुनिवृन्दन्दितम्

Pushpitaagraa पुष्पिताग्रा https://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#pushpitaagraa 12+13 न न र य । न ज ज र ग ।

12345678910111213
गुगुगुगु 
गुगुगुगुगु
12345678910111213
सिनेङ्खक्रे
मुभिदिमाविस्वचित्तन्तुम्
सुरंजातुजाने
रिस्मणामृतेतुल्यम्

Sragdharaa स्रग्धरा https://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#sragdharaa म र भ न य य य – 7+7+7=21

123456789101112131415161718192021
गुगुगुगुगुगुगुगुगुगुगुगु
123456789101112131415161718192021
माद्राक्षंक्षीपुण्यान्क्षपितोक्तिहीनान्पदाब्जे
माश्रौषंश्राव्यद्धंरिपास्यान्यदाख्याजातम्
मास्मार्षंमात्वापिभुतेचेसाह्नुवानान्
माभूवंत्वत्सर्याव्यतिहितोन्मन्मान्तरेपि

Vamshasthavilah वंशस्थविलः https://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#vamshasthavilah ज त ज र – 5+7=12

123456789101112
गुगुगुगुगुगु
123456789101112
दंरीरंरिणापेलं
त्यश्यंश्लन्धिर्जरम्
किमौधंपृच्छसिमूदुर्मते
निरायंकृष्णसानंपि

Shaardoolavikreeditam शार्दूलविक्रीडितम् https://nivedita2015.wordpress.com/chandas-2/#shaardoolavikreeditam म स ज स त त ग । 12+7 = 19

12345678910111213141516171819
गुगुगुगुगुगुगुगुगुगुगु
12345678910111213141516171819
माभीर्मन्दनोविचिन्त्यहुधायामीश्चिरंयानाः
नामीनःप्रन्तिपारिवःस्वामीनुश्रीरः
स्यंव्यनीक्तिसुभंध्यास्वनाराणं
लोस्यव्यनानोरोदास्यकिंक्षमः

Mukundamaalaa Anvaya

The anvaya for mukundamālā is given here. मुकुन्दमाला – श्लोकः, पदच्छेदः, अन्वयः

Rendition of Sanskrit Shlokas – संस्कृतश्लोकगीतिः

Composed by Shree Kulashekara Aazhvaar श्रीकुलशेखरनृपतिविरचिता

Paintings of Sri. Keshav चित्रकारः – श्री. केशवः

Sung by Bhargavi Jagannathan & Shreemathi Jagannathan गायिके – भार्गवी जगन्नाथन् , श्रीमती जगन्नाथन्

Audio: https://www.youtube.com/c/BhargaviShreemathi

  • घुष्यते यस्य नगरे रङ्गयात्रा दिने दिने।
  • तमहं शिरसा वन्दे राजानं कुलशेखरम् ॥
  • पदच्छेदः
  • घुष्यते यस्य नगरे रङ्गयात्रा दिने दिने तम् अहं शिरसा वन्दे राजानम् कुलशेखरम् ।
  • अन्वयः
  • यस्य नगरे, दिने दिने, रङ्गयात्रा घुष्यते, तं राजानं कुलशेखरम् अहं शिरसा वन्दे । [घुष्यते = घोषं क्रियते]

1

  • श्रीवल्लभेति वरदेति दयापरेति
  • भक्तप्रियेति भवलुण्ठनकोविदेति ।
  • नाथेति नागशयनेति जगन्निवासे-
  • त्यालापनं प्रतिपदं कुरु मे मुकुन्द ॥ १ ॥
  • श्रीवल्लभ इति वरद इति दयापर इति भक्त-प्रिय इति भव-लुण्ठन-कोविद इति नाथ इति नाग-शयन इति जगत्-निवास इति आलापनम् प्रतिपदम् कुरु मे मुकुन्द ।
  • (हे) मुकुन्द ! “श्रीवल्लभ!” इति, “वरद!” इति, “दयापर!” इति, “भक्त-प्रिय!” इति, “भव-लुण्ठन-कोविद!” इति, “नाथ!” इति, “नाग-शयन!” इति, “जगत्-निवास!” इति, मे आलापनं प्रतिपदं (यथा स्यात् तथा त्वं) कुरु 
  • [लुण्ठनम् = हरणम् । आलापनम् = स्वस्तिवाचनम्]

2

  • जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनोऽयं
  • जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः ।
  • जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गो
  • जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुन्दः ॥ २ ॥
  • जयतु जयतु देवः देवकी-नन्दनः अयम् जयतु जयतु कृष्णः वृष्णि-वंश-प्रदीपः जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गः जयतु जयतु पृथ्वी-भार-नाशः मुकुन्दः।
  • अयं देवकी-नन्दनः देवः जयतु जयतु। वृष्णि-वंश-प्रदीपः कृष्णः जयतु जयतु । मेघश्यामलः कोमलाङ्गः जयतु जयतु । पृथ्वी-भार-नाशः मुकुन्दः जयतु जयतु।

3

  • मुकुन्द मूर्ध्ना प्रणिपत्य याचे
  • भवन्तमेकान्तमियन्तमर्थम् ।
  • अविस्मृतिस्त्वच्चरणारविन्दे
  • भवे भवे मेऽस्तु भवत्प्रसादात् ॥ ३ ॥
  • मुकुन्द मूर्ध्ना प्रणिपत्य याचे भवन्तम् एकान्तम् इयन्तम् अर्थम् अविस्मृतिः त्वत्-चरण-अरविन्दे भवे भवे मे अस्तु भवत्-प्रसादात् ।
  • (हे) मुकुन्द ! भवत्-प्रसादात् भवे भवे त्वत्-चरण-अरविन्दे मे अविस्मृतिः अस्तु (इति अहं) मूर्ध्ना प्रणिपत्य, भवन्तम् इयन्तम् एकान्तम् अर्थं याचे ।
  • [इयन् (इयत् शब्दः) = एतावत्, कियत्संख्याबोधकम् । एकान्तः = एकः एव ]

4

  • नाहं वन्दे तव चरणयोर्द्वन्द्वमद्वन्द्वहेतोः
  • कुम्भीपाकं गुरुमपि हरे नारकं नापनेतुम् ।
  • रम्या रामा मृदुतनुलता नन्दने नापि रन्तुं
  • भावे भावे हृदयभवने भावयेयं भवन्तम्॥४॥
  • न अहम् वन्दे तव चरणयोः द्वन्द्वम् अद्वन्द्व-हेतोः कुम्भीपाकम् गुरुम् अपि हरे नारकम् न अपनेतुम् रम्याः रामाः मृदु-तनु-लताः नन्दने न अपि रन्तुम् भावे भावे हृदय-भवने भावयेयम् भवन्तम् ।
  • (हे) हरे ! अहं तव चरणयोः द्वन्द्वम्, अद्वन्द्व-हेतोः न वन्दे । गुरुं नारकं कुम्भीपाकम् अपनेतुम् अपि (अहं) न (वन्दे) । नन्दने मृदु-तनु-लताः रम्याः रामाः रन्तुम् अपि (अहं) न (वन्दे)। भावे भावे अहं हृदय-भवने भवन्तं भावयेयम्
  • [अद्वन्द्वः = द्वन्द्वरहितः,मुक्तिः। नन्दनम् = उपवनम् (अत्र स्वर्गे विद्यमानम् एकं नन्दनम्)। मृदु-तनु-लता = लता इव मृदुशरीरयुक्ता। अहं भवन्तं हृदयभवने भावयेयम् = यथा भवान् मम हृदयभवने भवेत् तथा अहं करिष्यामि ]

5

  • नास्था धर्मे न वसुनिचये नैव कामोपभोगे
  • यद्यद्भव्यं भवतु भगवन् पूर्वकर्मानुरूपम् ।
  • एतत्प्रार्थ्यं मम बहुमतं जन्मजन्मान्तरेऽपि
  • त्वत्पादाम्भोरुहयुगगता निश्चला भक्तिरस्तु॥५॥
  • न आस्था धर्मे न वसु-निचये न एव काम-उपभोगे यत् यत् भव्यम् भवतु भगवन् पूर्व-कर्म-अनुरूपम् एतत् प्रार्थ्यम् मम बहुमतम् जन्म-जन्म-अन्तरे अपि त्वत्-पाद-अम्भोरुह-युग-गता निश्चला भक्तिः अस्तु ।
  • (हे) भगवन् ! धर्मे (मम) आस्था न (अस्ति)। वसु-निचये न (अस्ति)। काम-उपभोगे न (अस्ति) एव। पूर्व-कर्म-अनुरूपं यत् यत् भव्यं, (तत् तत्) भवतु । जन्म-जन्म-अन्तरे अपि त्वत्-पाद-अम्भोरुह-युग-गता निश्चला भक्तिः अस्तु । एतत् मम बहुमतं प्रार्थ्यम् (अस्ति)। 
  • [आस्था = अपेक्षा । बहुमतम् = अत्यन्तं सम्मानितम्]

6

  • दिवि वा भुवि वा ममास्तु वासो
  • नरके वा नरकान्तक प्रकामम् ।
  • अवधीरितशारदारविन्दौ
  • चरणौ ते मरणेऽपि चिन्तयामि ॥ ६ ॥
  • दिवि वा भुवि वा मम अस्तु वासः नरके वा नरक-अन्तक प्रकामम् अवधीरित-शारद-अरविन्दौ चरणौ ते मरणे अपि चिन्तयामि ।
  • (हे) नरक-अन्तक ! दिवि वा, भुवि वा, मम वासः अस्तु । नरके वा प्रकामम् (अस्तु) । (अहं) ते अवधीरित-शारद-अरविन्दौ चरणौ, मरणे अपि चिन्तयामि । 
  • [नरक-अन्तकः = नरकासुरस्य मारकः। प्रकामम् = यथा इष्टम् । अवधीरितः = अतिक्रान्तः। शारद-अरविन्दः = शरत्कालीनं कमलम्]

7

  • कृष्ण त्वदीयपदपङ्कजपञ्जरान्तम्
  • अद्यैव मे विशतु मानसराजहंसः ।
  • प्राणप्रयाणसमये कफवातपित्तैः
  • कण्ठावरोधनविधौ स्मरणं कुतस्ते ॥ ७ ॥
  • कृष्ण त्वदीय-पद-पङ्कज-पञ्जर-अन्तम् अद्य एव मे विशतु मानस-राज-हंसः प्राण-प्रयाण-समये कफ-वात-पित्तैः कण्ठ-अवरोधन-विधौ स्मरणम् कुतः ते ।
  • (हे) कृष्ण ! मे मानस-राज-हंसः त्वदीय-पद-पङ्कज-पञ्जर-अन्तं अद्य एव विशतु । प्राण-प्रयाण-समये कफ-वात-पित्तैः कण्ठ-अवरोधन-विधौ ते स्मरणं कुतः (भवति)। 
  • [पञ्जरम् = पक्षिशाला। विशतु = अन्तः प्रविशतु । प्राण-प्रयाणम् = प्राणस्य निर्गमनम्, मरणम् । अवरोधनम् = कर्मविघ्नः। विधिः = विधानम्, अवस्था]

8

  • चिन्तयामि हरिमेव सन्ततं
  • मन्दमन्दहसिताननाम्बुजम् ।
  • नन्दगोपतनयं परात्परं
  • नारदादिमुनिवृन्दवन्दितम् ॥ ८ ॥
  • चिन्तयामि हरिम् एव सन्ततम् मन्द-मन्द-हसित-आनन-अम्बुजम् नन्दगोप-तनयम् परात् परम् नारद-आदि-मुनि-वृन्द-वन्दितम् ।
  • मन्द-मन्द-हसित-आनन-अम्बुजं नन्दगोप-तनयं परात् परं नारद-आदि-मुनि-वृन्द-वन्दितं हरिम् एव सन्ततम् (अहं) चिन्तयामि । 
  • [वृन्दम् / बृन्दम् = समूहः]

9

  • करचरणसरोजे कान्तिमन्नेत्रमीने
  • श्रममुषि भुजवीचिव्याकुलेऽगाधमार्गे ।
  • हरिसरसि विगाह्यापीय तेजोजलौघं
  • भवमरुपरिखिन्नः खेदमद्य त्यजामि ॥९॥
  • कर-चरण-सरोजे कान्तिमत्-नेत्र-मीने श्रम-मुषि भुज-वीचि-व्याकुले अगाध-मार्गे हरि-सरसि विगाह्य आपीय तेजः-जल-ओघम् भव-मरु-परिखिन्नः खेदम् अद्य त्यजामि ।
  • कर-चरण-सरोजे कान्तिमत्-नेत्र-मीने श्रम-मुषि भुज-वीचि-व्याकुले अगाध-मार्गे हरि-सरसि विगाह्य, तेजः-जल-ओघम् आपीय, भव-मरु-परिखिन्नः (अहम्) अद्य खेदं त्यजामि
  • [श्रम-मुट्/मुड् = श्रमं मुष्णाति इति (धातुः मुष्), श्रम-हारकः। वीचिः = तरङ्गः। अगाधः = अतिगभीरः। विगाह्य = निमज्ज्य । ओघः = समूहः । मरुः = निर्जलदेशः]

10

  • सरसिजनयने सशङ्खचक्रे
  • मुरभिदि मा विरमस्व चित्त रन्तुम् ।
  • सुखतरमपरं न जातु जाने
  • हरिचरणस्मरणामृतेन तुल्यम् ॥ १०॥
  • सरसिज-नयने स-शङ्ख-चक्रे मुर-भिदि मा विरमस्व चित्त रन्तुम् सुखतरम् अपरम् न जातु जाने हरि-चरण-स्मरण-अमृतेन तुल्यम् ।
  • (हे) चित्त ! (त्वं) सरसिज-नयने स-शङ्ख-चक्रे मुर-भिदि रन्तुं मा विरमस्व । (यतः) हरि-चरण-स्मरण-अमृतेन तुल्यं सुखतरम् अपरं जातु (अहं) न जाने । 
  • [मुर-भिद् = मुरं भिनत्ति इति मुरभिद् (धातुः भिद्), असुरस्य मुरस्य विदारकः। जातु = कदा अपि ]

11

  • मा भीर्मन्दमनो विचिन्त्य बहुधा यामीश्चिरं यातनाः
  • नामी नः प्रभवन्ति पापरिपवः स्वामी ननु श्रीधरः।
  • आलस्यं व्यपनीय भक्तिसुलभं ध्यायस्व नारायणं
  • लोकस्य व्यसनापनोदनकरो दासस्य किं न क्षमः॥
  • मा भीः मन्द-मनः विचिन्त्य बहुधा यामीः चिरं यातनाः न अमी नः प्रभवन्ति पाप-रिपवः स्वामी ननु श्रीधरः आलस्यम् व्यपनीय भक्ति-सुलभम् ध्यायस्व नारायणम् लोकस्य व्यसन-अपनोदन-करः दासस्य किम् न क्षमः।
  • (हे) मन्द-मनः! (तव) भीः मा (अस्तु)। यामीः चिरं यातनाः बहुधा विचिन्त्य, (त्वं भयं न कुरु) । अमी पाप-रिपवः नः न प्रभवन्ति। ननु श्रीधरः (नः) स्वामी (अस्ति) । (त्वम्) आलस्यं व्यपनीय, भक्ति-सुलभं नारायणं ध्यायस्व । लोकस्य व्यसन-अपनोदन-करः (सः), दासस्य (कृते) किं (कर्तुं) न क्षमः (भवति)। 
  • [यामी = यमस्य इयम् । असौ (अदस् शब्दः – असौ, अमू, अमी) = एषः। यातना = पीडा ]

12

  • भवजलधिगतानां द्वन्द्ववाताहतानां
  • सुतदुहितृकलत्रत्राणभारार्दितानाम् ।
  • विषमविषयतोये मज्जतामप्लवानां
  • भवतु शरणमेको विष्णुपोतो नराणाम्॥१२॥
  • भव-जलधि-गतानाम् द्वन्द्व-वात-आहतानाम् सुत-दुहितृ-कलत्र-त्राण-भार-आर्दितानाम् विषम-विषय-तोये मज्जताम् अप्लवानाम् भवतु शरणम् एकः विष्णु-पोतः नराणाम्।
  • भव-जलधि-गतानां, द्वन्द्व-वात-आहतानां, सुत-दुहितृ-कलत्र-त्राण-भार-आर्दितानां, विषम-विषय-तोये मज्जताम्, अप्लवानां नराणां विष्णु-पोतः एकः शरणं भवतु । 
  • [वातः = वायुः। दुहिता (दुहितृ शब्दः) = पुत्री । कलत्रम् = पत्नी। तोयम् = जलम् । अप्लवः = तरणसाधनरहितः। पोतः = नौका ]

13

  • भवजलधिमगाधं दुस्तरं निस्तरेयं
  • कथमहमिति चेतो मा स्म गाः कातरत्वम् ।
  • सरसिजदृशि देवे तावकी भक्तिरेका
  • नरकभिदि निषण्णा तारयिष्यत्यवश्यम्॥१३॥
  • भव-जलधिम् अगाधम् दुस्तरम् निस्तरेयम् कथम् अहम् इति चेतः मा स्म गाः कातरत्वम् सरसिज-दृशि देवे तावकी भक्तिः एका नरक-भिदि निषण्णा तारयिष्यति अवश्यम् ।
  • (हे) चेतः ! अगाधं दुस्तरं भव-जलधिम् अहं कथं निस्तरेयम् इति कातरत्वं (त्वं) मा स्म गाः । सरसिज-दृशि नरक-भिदि देवे निषण्णा तावकी भक्तिः एका अवश्यं तारयिष्यति । 
  • [कातरत्वम् = भीरुता। मा + अगाः = मा गाः (अडागमः न माङ्योगे)। नरक-भिद् = नरकासुरस्य विदारकः । निषण्णा = स्थापिता। तावकी = तव इयम् ]

14

  • तृष्णातोये मदनपवनोद्धूतमोहोर्मिमाले
  • दारावर्ते तनयसहजग्राहसङ्घाकुले च ।
  • संसाराख्ये महति जलधौ मज्जतां नस्त्रिधामन्
  • पादाम्भोजे वरद भवतो भक्तिनावं प्रयच्छ॥१४॥
  • तृष्णा-तोये मदन-पवन-उद्धूत-मोह-ऊर्मि-माले दारा-आवर्ते तनय-सहज-ग्राह-सङ्घ-आकुले च संसार-आख्ये महति जलधौ मज्जताम् नः त्रिधामन् पाद-अम्भोजे वरद भवतः भक्ति-नावम् प्रयच्छ।
  • (हे) त्रिधामन् ! तृष्णा-तोये, मदन-पवन-उद्धूत-मोह-ऊर्मि-माले, दारा-आवर्ते, तनय-सहज-ग्राह-सङ्घ-आकुले च, संसार-आख्ये, महति जलधौ, मज्जतां नः, (हे) वरद!, भवतः पाद-अम्भोजे भक्ति-नावं (त्वं) प्रयच्छ। 
  • [दाराः (दारा शब्दः, नित्यबहुवचनम्) = भार्याः। सहजः = सोदरः]

15

  • मा द्राक्षं क्षीणपुण्यान्क्षणमपि भवतो भक्तिहीनान्पदाब्जे
  • मा श्रौषं श्राव्यबद्धं तव चरितमपास्याऽन्यदाख्यानजातम्।
  • मा स्मार्षं माधव त्वामपि भुवनपते चेतसाऽपह्नुवानान्
  • मा भूवं त्वत्सपर्याव्यतिकररहितो जन्मजन्मान्तरेऽपि॥
  • मा द्राक्षम् क्षीण-पुण्यान् क्षणम् अपि भवतः भक्तिहीनान् पद-अब्जे मा श्रौषम् श्राव्य-बद्धम् तव चरितम् अपास्य अन्यत् आख्यान-जातम् मा स्मार्षम् माधव त्वाम् अपि भुवन-पते चेतसा अपह्नुवानान् मा भूवम् त्वत्-सपर्या-व्यतिकर-रहितः जन्म-जन्म-अन्तरे अपि ।
  • (हे) माधव ! क्षीण-पुण्यान्, भवतः पद-अब्जे भक्तिहीनान्, क्षणम् अपि (अहं) मा द्राक्षम् । तव चरितम् अपास्य अन्यत् श्राव्य-बद्धम् आख्यान-जातम् (अहं) मा श्रौषम्। त्वां चेतसा अपि अपह्नुवानान् (अहं) मा स्मार्षम् । (हे) भुवन-पते ! त्वत्-सपर्या-व्यतिकर-रहितः जन्म-जन्म-अन्तरे अपि (अहं) मा भूवम् । 
  • [अपह्नुवानः = यः परिहरति। सपर्या = पूजा । व्यतिकरः = अवकाशः। मा + अद्राक्षम् / अश्रौषम् / अस्मार्षम् = मा द्राक्षम् / श्रौषम् / स्मार्षम् (अडागमः न माङ्योगे)]

16

  • जिह्वे कीर्तय केशवं मुररिपुं चेतो भज श्रीधरं
  • पाणिद्वन्द्व समर्चयाच्युतकथाः श्रोत्रद्वय त्वं शृणु।
  • कृष्णं लोकय लोचनद्वय हरेर्गच्छाङ्घ्रियुग्मालयं
  • जिघ्र घ्राण मुकुन्दपादतुलसीं मूर्धन्नमाधोक्षजम्॥
  • जिह्वे कीर्तय केशवम् मुर-रिपुम् चेतः भज श्रीधरम् पाणि-द्वन्द्व समर्चय अच्युत-कथाः श्रोत्र-द्वय त्वम् शृणु कृष्णम् लोकय लोचन-द्वय हरेः गच्छ अङ्घ्रि-युग्म आलयम् जिघ्र घ्राण मुकुन्द-पाद-तुलसीम् मूर्धन् नम अधोक्षजम् ।
  • (हे) जिह्वे ! (त्वं) केशवं कीर्तय । (हे) चेतः ! (त्वं) मुर-रिपुं भज । (हे) पाणि-द्वन्द्व ! (त्वं) श्रीधरं समर्चय । (हे) श्रोत्र-द्वय ! त्वम् अच्युत-कथाः शृणु । (हे) लोचन-द्वय ! (त्वं) कृष्णं लोकय । (हे) अङ्घ्रि-युग्म ! (त्वं) हरेः आलयं गच्छ। (हे) जिघ्र ! (त्वं) मुकुन्द-पाद-तुलसीं घ्राण । (हे) मूर्धन् ! (त्वम्) अधोक्षजं नम । 
  • [अधोक्षजः = विष्णुः]

17

  • हे लोकाश्शृणुत प्रसूतिमरणव्याधेश्चिकित्सामिमां
  • योगज्ञास्समुदाहरन्ति मुनयो यां याज्ञवल्क्यादयः ।
  • अन्तर्ज्योतिरमेयमेकममृतं कृष्णाख्यमापीयतां
  • तत्पीतं परमौषधं वितनुते निर्वाणमात्यन्तिकम् ॥
  • हे लोकाः शृणुत प्रसूति-मरण-व्याधेः चिकित्साम् इमाम् योग-ज्ञाः समुदाहरन्ति मुनयः याम् याज्ञवल्क्य-आदयः अन्तः-ज्योतिः अमेयम् एकम् अमृतम् कृष्ण-आख्यम् आपीयताम् तत् पीतम् परम-औषधम् वितनुते निर्वाणम् आत्यन्तिकम् ।
  • हे लोकाः ! (यूयं) प्रसूति-मरण-व्याधेः इमां चिकित्सां शृणुत, यां याज्ञवल्क्य-आदयः योग-ज्ञाः मुनयः समुदाहरन्ति । अन्तः-ज्योतिः, अमेयं एकं कृष्ण-आख्यम् अमृतं (युष्माभिः) आपीयताम् । तत् परम-औषधं पीतं (चेत्), आत्यन्तिकं निर्वाणं वितनुते । 
  • [ज्योतिः (नपुंसकलिङ्गः) = प्रकाशः। अमेयम् = ज्ञातुम् अशक्यम्। निर्वाणः = मोक्षः ]

18

  • हे मर्त्याः परमं हितं शृणुत वो वक्ष्यामि सङ्क्षेपतः
  • संसारार्णवमापदूर्मिबहुलं सम्यक् प्रविश्य स्थिताः।
  • नानाज्ञानमपास्य चेतसि नमो नारायणायेत्यमुं
  • मन्त्रं सप्रणवं प्रणामसहितं प्रावर्तयध्वं मुहुः॥१८॥
  • हे मर्त्याः परमम् हितम् शृणुत वः वक्ष्यामि सङ्क्षेपतः संसार-आर्णवम् आपद्-ऊर्मि-बहुलम् सम्यक् प्रविश्य स्थिताः नाना-ज्ञानम् अपास्य चेतसि नमः नारायणाय इति अमुम् मन्त्रम् स-प्रणवम् प्रणाम-सहितम् प्रावर्तयध्वम् मुहुः ।
  • आपद्-ऊर्मि-बहुलं संसार-आर्णवं सम्यक् प्रविश्य स्थिताः, हे मर्त्याः ! वः परमं हितं सङ्क्षेपतः (अहं) वक्ष्यामि । (यूयं) शृणुत। नाना-ज्ञानम् अपास्य, चेतसि, स-प्रणवं, नारायणाय नमः इति अमुं मन्त्रं, (यूयं) प्रणाम-सहितं मुहुः प्रावर्तयध्वम् । 
  • [स-प्रणवं, नारायणाय नमः = ॐ नमो नारायणाय ]

19

  • पृथ्वी रेणुरणुः पयांसि कणिकाः फल्गुस्फुलिङ्गोऽनलः तेजो निःश्वसनं मरुत्तनुतरं रन्ध्रं सुसूक्ष्मं नभः ।
  • क्षुद्रा रुद्रपितामहप्रभृतयः कीटास्समस्तास्सुरा
  • दृष्टे यत्र स तावको विजयते भूमावधूतावधिः॥१९॥
  • पृथ्वी रेणुः अणुः पयांसि कणिकाः फल्गु-स्फुलिङ्गः अनलः तेजः निःश्वसनम् मरुत् तनुतरम् रन्ध्रम् सुसूक्ष्मम् नभः क्षुद्राः रुद्र-पितामह-प्रभृतयः कीटाः समस्ताः सुराः दृष्टे यत्र सः तावकः विजयते भूमा अवधूत-अवधिः ।
  • यत्र (यस्मिन् तव भूम्नि) दृष्टे (सति), पृथ्वी अणुः रेणुः (भासते), पयांसि कणिकाः (भासन्ते), तेजः अनलः फल्गु-स्फुलिङ्गः (भासते), मरुत् तनुतरं निःश्वसनं (भासते), नभः सुसूक्ष्मं रन्ध्रं (भासते), रुद्र-पितामह-प्रभृतयः क्षुद्राः (भासन्ते), समस्ताः सुराः कीटाः (भासन्ते), सः अवधूत-अवधिः, तावकः भूमा विजयते । 
  • [रेणुः = दूलिः। पयः (पयस् शब्दः, नपुं.) = जलम्, अत्र समुद्रः। कणिका = लवः । फल्गुः = क्षुद्रम् । स्फुलिङ्गः = अग्निकणः। तनुतरम् = अतिकृशम् । नभः (नभस् शब्दः, नपुं.) = आकाशः । पितामहः = ब्रह्मा। अवधूत-अवधिः = सीमा रहितः । तावकः = तव अयम् । भूमा = बहोः भावः]

20

  • बद्धेनाञ्जलिना नतेन शिरसा गात्रैस्सरोमोद्गमैः
  • कण्ठेन स्वरगद्गदेन नयनेनोद्गीर्णबाष्पाम्बुना ।
  • नित्यं त्वच्चरणारविन्दयुगलध्यानामृतास्वादिना-
  • मस्माकं सरसीरुहाक्ष सततं सम्पद्यतां जीवितम्॥
  • बद्धेन अञ्जलिना नतेन शिरसा गात्रैः स-रोम-उद्गमैः कण्ठेन स्वर-गद्गदेन नयनेन उद्गीर्ण-बाष्प-अम्बुना नित्यम् त्वत्- चरण-अरविन्द-युगल-ध्यान-अमृत-आस्वादिनाम् अस्माकम् सरसीरुह-अक्ष सततम् सम्पद्यताम् जीवितम् ।
  • (हे) सरसीरुह-अक्ष ! बद्धेन अञ्जलिना, नतेन शिरसा, स-रोम-उद्गमैः गात्रैः, स्वर-गद्गदेन कण्ठेन, उद्गीर्ण-बाष्प-अम्बुना नयनेन, नित्यं त्वत्-चरण-अरविन्द-युगल-ध्यान-अमृत-आस्वादिनाम् अस्माकं जीवितं सततं सम्पद्यताम्। 
  • [रोम (रोमन् शब्दः) = शरीरजाताङ्कुरः । गद्गदः = वाक्स्खलनम् । उद्गीर्ण-बाष्प-अम्बुः = बहिरागतनेत्राम्बुः। सम्पद्यताम् = सम्यक् पदं प्राप्नोतु, सफलतां प्राप्नोतु ]

21

  • हे गोपालक हे कृपाजलनिधे हे सिन्धुकन्यापते
  • हे कंसान्तक हे गजेन्द्रकरुणापारीण हे माधव ।
  • हे रामानुज हे जगत्त्रयगुरो हे पुण्डरीकाक्ष मां
  • हे गोपीजननाथ पालय परं जानामि न त्वां विना॥
  • हे गोपालक हे कृपा-जलनिधे हे सिन्धु-कन्या-पते हे कंस-अन्तक हे गजेन्द्र-करुणा-पारीण हे माधव हे राम-अनुज हे जगत्-त्रय-गुरो हे पुण्डरीक-अक्ष माम् हे गोपी-जन-नाथ पालय परम् जानामि न त्वाम् विना ।
  • हे गोपालक ! हे कृपा-जलनिधे ! हे सिन्धु-कन्या-पते ! हे कंस-अन्तक ! हे गजेन्द्र-करुणा-पारीण ! हे माधव ! हे राम-अनुज ! हे जगत्-त्रय-गुरो ! हे पुण्डरीक-अक्ष ! हे गोपी-जन-नाथ ! (त्वं) मां पालय । त्वां विना परं न जानामि। 
  • [सिन्धु-कन्या = सागरोद्भवा लक्ष्मीः। पारीणः = निपुणः । राम-अनुजः = बलरामस्य कनिष्ठभ्राता, कृष्णः]

22

  • भक्तापायभुजङ्गगारुडमणिस्त्रैलोक्यरक्षामणि-
  • र्गोपीलोचनचातकाम्बुदमणिः सौन्दर्यमुद्रामणिः।
  • यः कान्तामणिरुक्मिणीघनकुचद्वन्द्वैकभूषामणिः
  • श्रेयो देवशिखामणिर्दिशतु नो गोपालचूडामणिः॥
  • भक्त-अपाय-भुजङ्ग-गारुड-मणिः त्रैलोक्य-रक्षा-मणिः गोपी-लोचन-चातक-अम्बुद-मणिः सौन्दर्य-मुद्रा-मणिः यः कान्ता-मणि-रुक्मिणी-घन-कुच-द्वन्द्व-एक-भूषा-मणिः श्रेयः देव-शिखा-मणिः दिशतु नः गोपाल-चूडामणिः ।
  • यः भक्त-अपाय-भुजङ्ग-गारुड-मणिः त्रैलोक्य-रक्षा-मणिः गोपी-लोचन-चातक-अम्बुद-मणिः सौन्दर्य-मुद्रा-मणिः कान्ता-मणि-रुक्मिणी-घन-कुच-द्वन्द्व-एक-भूषा-मणिः देव-शिखा-मणिः गोपाल-चूडामणिः नः श्रेयः दिशतु । 
  • [मणिः इति पदस्य प्रयोगे रूपकालङ्कारः उत्प्रेक्षालन्कारः च]

23

  • शत्रुच्छेदैकमन्त्रं सकलमुपनिषद्वाक्यसम्पूज्यमन्त्रं
  • संसारोत्तारमन्त्रं समुपचिततमस्सङ्गनिर्याणमन्त्रम् ।
  • सर्वैश्वर्यैकमन्त्रं व्यसनभुजगसन्दष्टसन्त्राणमन्त्रं
  • जिह्वे श्रीकृष्णमन्त्रं जप जप सततं जन्मसाफल्यमन्त्रम्॥
  • शत्रु-च्छेद-एक-मन्त्रम् सकलम् उपनिषद्-वाक्य-सम्पूज्य-मन्त्रम् संसार-उत्तार-मन्त्रम् समुपचित-तमः-सङ्ग-निर्याण-मन्त्रम् सर्व-ऐश्वर्य-एक-मन्त्रम् व्यसन-भुजग-सन्दष्ट-सन्त्राण-मन्त्रम् जिह्वे श्रीकृष्ण-मन्त्रम् जप जप सततं जन्म-साफल्य-मन्त्रम् ।
  • (हे) जिह्वे ! शत्रु-च्छेद-एक-मन्त्रम्, सकलम्, उपनिषद्-वाक्य-सम्पूज्य-मन्त्रम्, संसार-उत्तार-मन्त्रम्, समुपचित-तमः-सङ्ग-निर्याण-मन्त्रम्, सर्व-ऐश्वर्य-एक-मन्त्रम्, व्यसन-भुजग-सन्दष्ट-सन्त्राण-मन्त्रम्, जन्म-साफल्य-मन्त्रम्, श्रीकृष्ण-मन्त्रं (त्वं) सततं जप जप । 
  • [समुपचितम् = सम्यक् उपचितम्, संवर्धितम्। निर्याणम् = निर्गमनम् । भुजगः = भुजैः गच्छति इति भुजगः, सर्पः । मन्त्रः = मननात् त्रायते इति मन्त्रः ]

24

  • व्यामोहप्रशमौषधं मुनिमनोवृत्तिप्रवृत्त्यौषधं
  • दैत्येन्द्रार्तिकरौषधं त्रिजगतां सञ्जीवनैकौषधम् ।
  • भक्तात्यन्तहितौषधं भवभयप्रध्वंसनैकौषधं
  • श्रेयःप्राप्तिकरौषधं पिब मनः श्रीकृष्णदिव्यौषधम्॥
  • व्यामोह-प्रशम-औषधम् मुनि-मनः-वृत्ति-प्रवृत्ति-औषधम् दैत्य-इन्द्र-आर्तिकर-औषधम् त्रिजगताम् सञ्जीवन-एक-औषधम् भक्त-अत्यन्त-हित-औषधम् भव-भय-प्रध्वंसन-एक-औषधम् श्रेयः-प्राप्तिकर-औषधम् पिब मनः श्रीकृष्ण-दिव्य-औषधम्।
  • (हे) मनः ! व्यामोह-प्रशम-औषधं, मुनि-मनः-वृत्ति-प्रवृत्ति-औषधं, दैत्य-इन्द्र-आर्तिकर-औषधं, त्रिजगतां सञ्जीवन-एक-औषधं, भक्त-अत्यन्त-हित-औषधं, भव-भय-प्रध्वंसन-एक-औषधं, श्रेयः-प्राप्तिकर-औषधं, श्रीकृष्ण-दिव्य-औषधं (त्वं) पिब । 
  • [व्यामोहः = सम्भ्रमः। प्रशमः = उपशमः, शान्तिः । दैत्य-इन्द्रः = असुर-राजा। आर्ति-करः = पीडा-कारकः । मुनिः = मौनात् मुनिः, मौनव्रती। मुनि-मनः-वृत्ति-प्रवृत्तिः = मनः मौनं कर्तुं वृत्तिम् आनेतुं प्रवर्तयति, अत्र शब्दालङ्कारः]

25

  • आम्नायाभ्यसनान्यरण्यरुदितं वेदव्रतान्यन्वहं
  • मेदश्छेदफलानि पूर्तविधयः सर्वे हुतं भस्मनि ।
  • तीर्थानामवगाहनानि च गजस्नानं विना यत्पद-
  • द्वन्द्वाम्भोरुहसंस्मृतिर्विजयते देवः स नारायणः॥
  • आम्नाय-अभ्यसनानि अरण्य-रुदितम् वेदव्रतानि अन्वहम् मेदस्-छेद-फलानि पूर्त-विधयः सर्वे हुतम् भस्मनि तीर्थानाम् अवगाहनानि च गज-स्नानम् विना यत्-पद-द्वन्द्व-अम्भोरुह-संस्मृतिः विजयते देवः सः नारायणः ।
  • यत्-पद-द्वन्द्व-अम्भोरुह-संस्मृतिः विना, आम्नाय-अभ्यसनानि अरण्य-रुदितं (भवति), अन्वहं वेदव्रतानि मेदस्-छेद-फलानि (भवति), सर्वे पूर्त-विधयः भस्मनि हुतं (भवति), तीर्थानाम् अवगाहनानि च गज-स्नानं (भवति), सः देवः नारायणः विजयते । 
  • [अरण्य-रुदितम् = वने रोदनम्, तत् व्यर्थं भवति इति भावः। अन्वहम् (अनु-अहम्) = प्रतिदिनम्। मेदः (मेदस् शब्दः) = वसा । छेदः = छेदनम्, अपनोदनम् । आम्नायः = वेदः । अभ्यसनम् = अभ्यासः । पूर्त-विधिः = यज्ञः । अवगाहनम् = निमज्जनम् ]

26

  • श्रीमन्नाम प्रोच्य नारायणाख्यं
  • के न प्रापुर्वाञ्छितं पापिनोऽपि ।
  • हा नः पूर्वं वाक्प्रवृत्ता न तस्मिं- स्तेन प्राप्तं गर्भवासादिदुःखम् ॥ २६ ॥
  • श्रीमत् नाम प्रोच्य नारायण-आख्यम् के न प्रापुः वाञ्छितम् पापिनः अपि हा नः पूर्वम् वाक् प्रवृत्ता न तस्मिन् तेन प्राप्तम् गर्भ-वास-आदि-दुःखम् ।
  • श्रीमत् नारायण-आख्यं नाम प्रोच्य, पापिनः अपि के वाञ्छितं न प्रापुः । हा ! पूर्वं नः वाक् तस्मिन् न प्रवृत्ता (आसीत्)। तेन गर्भ-वास-आदि-दुःखम् (अस्माभिः) प्राप्तम् (अस्ति)।

27

  • मज्जन्मनः फलमिदं मधुकैटभारे
  • मत्प्रार्थनीयमदनुग्रह एष एव ।
  • त्वद्भृत्यभृत्यपरिचारकभृत्यभृत्य-
  • भृत्यस्य भृत्य इति मां स्मर लोकनाथ ॥ २७ ॥
  • मत्-जनमनः फलम् इदम् मधु-कैटभ-अरे मत्-प्रार्थनीय-मत्-अनुग्रहः एषः एव त्वत्-भृत्य-भृत्य-परिचारक-भृत्य-भृत्य-भृत्यस्य भृत्यः इति माम् स्मर लोकनाथ ।
  • (हे) मधु-कैटभ-अरे ! (हे) लोकनाथ ! त्वत्-भृत्य-भृत्य-परिचारक-भृत्य-भृत्य-भृत्यस्य भृत्यः इति (त्वं) मां स्मर। इदं मत्-जनमनः फलं (भवति) । मत्-प्रार्थनीय-मत्-अनुग्रहः एषः एव (अस्ति)। 
  • [भृत्यः = परिचारकः = सेवकः]

28

  • नाथे नः पुरुषोत्तमे त्रिजगतामेकाधिपे चेतसा
  • सेव्ये स्वस्य पदस्य दातरि सुरे नारायणे तिष्ठति।
  • यं कञ्चित्पुरुषाधमं कतिपयग्रामेशमल्पार्थदं
  • सेवायै मृगयामहे नरमहो मूका वराका वयम् ॥
  • नाथे नः पुरुष-उत्तमे त्रि-जगताम् एक-अधिपे चेतसा सेव्ये स्वस्य पदस्य दातरि सुरे नारायणे तिष्ठति यम् कञ्चित् पुरुष-अधमम् कतिपय-ग्राम-ईशम् अल्प-अर्थ-दम् सेवायै मृगयामहे नरम् अहो मूकाः वराकाः वयम्।
  • पुरुष-उत्तमे, त्रि-जगताम् एक-अधिपे, चेतसा सेव्ये, स्वस्य पदस्य दातरि, सुरे, नः नाथे, नारायणे तिष्ठति (सति), यं कञ्चित् कतिपय-ग्राम-ईशम्, अल्प-अर्थ-दं, पुरुष-अधमं नरं, सेवायै वयं मृगयामहे । अहो ! वयं मूकाः वराकाः (स्मः)। 
  • [दातरि = दाता, तस्मिन् । सुरः = देवः । मूकः = वाक्शक्ति-वर्जितः। वराकः = अवरः ]

29

  • मदन परिहर स्थितिं मदीये
  • मनसि मुकुन्दपदारविन्दधाम्नि ।
  • हरनयनकृशानुना कृशोऽसि
  • स्मरसि न चक्रपराक्रमं मुरारेः ॥ २९ ॥
  • मदन परिहर स्थितिम् मदीये मनसि मुकुन्द-पद-अरविन्द-धाम्नि हर-नयन-कृशानुना कृशः असि स्मरसि न चक्र-पराक्रमम् मुरारेः ।
  • (हे) मदन ! (त्वं) मुकुन्द-पद-अरविन्द-धाम्नि मदीये मनसि स्थितिं परिहर। (त्वं) हर-नयन-कृशानुना कृशः असि । (त्वं) मुरारेः चक्र-पराक्रमं न स्मरसि (किम्) । 
  • [धाम (धामन् शब्दः) = गृहम्, आलयम्, स्थानम्, निवासः। स्थितिः = निवासः। हरः = शिवः। कृशानुः = अग्निः। कृशः = क्षीणः, दुर्बलः]

30

  • तत्त्वं ब्रुवाणानि परं परस्मात्
  • मधु क्षरन्तीव सतां फलानि ।
  • प्रावर्तय प्राञ्जलिरस्मि जिह्वे
  • नामानि नारायणगोचराणि ॥ ३० ॥
  • तत्त्वम् ब्रुवाणानि परम् परस्मात् मधु क्षरन्ति इव सताम् फलानि प्रावर्तय प्राञ्जलिः अस्मि जिह्वे नामानि नारायण-गोचराणि ।
  • (हे) जिह्वे ! (अहं) प्राञ्जलिः अस्मि । परस्मात् परं तत्त्वं ब्रुवाणानि, मधु क्षरन्ति इव, सतां फलानि, नारायण-गोचराणि नामानि (त्वं) प्रावर्तय। 
  • [ब्रुवाणम् = ब्रूते इति ब्रुवाणम्, वक्ता। गोचरम् = यत् ज्ञापयति । प्रावर्तय = उपक्रमं कुरु ]

31

  • इदं शरीरं परिणामपेशलं पतत्यवश्यं श्लथसन्धिजर्जरम् ।
  • किमौषधं पृच्छसि मूढ दुर्मते निरामयं कृष्णरसायनं पिब ॥ ३१ ॥
  • इदम् शरीरम् परिणाम-पेशलम् पतति अवश्यम् श्लथ-सन्धि-जर्जरम् किम् औषधं पृच्छसि मूढ दुर्मते निरामयम् कृष्ण-रसायनम् पिब ।
  • (हे) मूढ दुर्मते ! परिणाम-पेशलं, श्लथ-सन्धि-जर्जरम्, इदं शरीरम् अवश्यं पतति । (त्वम्) किम् औषधं पृच्छसि। (त्वं) निरामयं कृष्ण-रसायनं पिब । 
  • [परिणाम-पेशलम् = विकारे पटुः। श्लथः = शिथिलः। सन्धिः = अस्थियोगः । जर्जरम् = अस्थिरम् । क्लिश्यसि = क्लिश्यसे, क्लेशं अनुभवसि । रोगनाशकद्रव्यं मास्तु अमृतं पिब इति भावः ]

32

  • दारा वाराकरवरसुता ते तनूजो विरिञ्चिः
  • स्तोता वेदस्तव सुरगणो भृत्यवर्गः प्रसादः ।
  • मुक्तिर्माया जगदविकलं तावकी देवकी ते
  • माता मित्रं बलरिपुसुतस्त्वय्यतोऽन्यन्न जाने ॥
  • दाराः वार्-आकर-वर-सुता ते तनूजः विरिञ्चिः स्तोता वेदः तव सुरगणः भृत्यवर्गः प्रसादः मुक्तिः माया जगत् अविकलम् तावकी देवकी ते माता मित्रम् बल-रिपु-सुतः त्वयि अतः अन्यत् न जाने ॥
  • ते दाराः वार्-आकर-वर-सुता (सन्ति)। ते तनूजः विरिञ्चिः (अस्ति)। ते स्तोता वेदः (अस्ति)। तव भृत्यवर्गः सुरगणः (अस्ति)। ते प्रसादः मुक्तिः (अस्ति)। तावकी माया अविकलं जगत् । ते माता देवकी (अस्ति)। तव मित्रं बल-रिपु-सुतः (अस्ति)। त्वयि अतः अन्यत् (अहं) न जाने। 
  • [दारा = पत्नी । वाः (वार् शब्दः) = जलम् । वार्-आकारः = समुद्रः। तनुजः = पुत्रः । विरिञ्चिः =ब्रह्मा । अविकलम् = सम्पूर्णम् । बलः = वलः इति वृत्रासुरस्य भ्राता । बल-रिपुः = बलस्य शत्रुः, इन्द्रः । बल-रिपु-सुतः = इन्द्रस्य अनुग्रहेण जनितः, अर्जुनः]

33

  • कृष्णो रक्षतु नो जगत्त्रयगुरुः कृष्णं नमस्याम्यहं
  • कृष्णेनामरशत्रवो विनिहताः कृष्णाय तुभ्यं नमः ।
  • कृष्णादेव समुत्थितं जगदिदं कृष्णस्य दासोऽस्म्यहं
  • कृष्णे तिष्ठति सर्वमेतदखिलं हे कृष्ण रक्षस्व माम्॥
  • कृष्णः रक्षतु नः जगत्-त्रय-गुरुः कृष्णम् नमस्यामि अहम् कृष्णेन अमर-शत्रवः विनिहताः कृष्णाय तुभ्यम् नमः कृष्णात् एव समुत्थितम् जगत् इदम् कृष्णस्य दासः अस्मि अहम् कृष्णे तिष्ठति सर्वम् एतत् अखिलम् हे कृष्ण रक्षस्व माम् ।
  • जगत्-त्रय-गुरुः कृष्णः नः रक्षतु । अहं कृष्णं नमस्यामि । कृष्णेन अमर-शत्रवः विनिहताः (सन्ति)। कृष्णाय तुभ्यं नमः (अस्तु)। इदं जगत् कृष्णात् एव समुत्थितम् (अस्ति)। अहं कृष्णस्य दासः अस्मि। एतत् सर्वम् अखिलं कृष्णे तिष्ठति । हे कृष्ण ! (त्वं) मां रक्षस्व। 
  • [कृष्णः, कृष्णं, कृष्णेन, कृष्णाय, कृष्णात्, कृष्णस्य, कृष्णे, हे कृष्ण इति अत्र कृष्णशब्दस्य सर्वाणि शब्दविभक्तिरूपाणि प्रयुक्तानि ]

34

  • तत्त्वं प्रसीद भगवन् कुरु मय्यनाथे
  • विष्णो कृपां परमकारुणिकः किल त्वम् ।
  • संसारसागरनिमग्नमनन्त दीनं
  • उद्धर्तुमर्हसि हरे पुरुषोत्तमोऽसि ॥ ३४ ॥
  • तत् त्वम् प्रसीद भगवन् कुरु मयि अनाथे विष्णो कृपाम् परम-कारुणिकः किल त्वम् संसार-सागर-निमग्नम् अनन्त दीनम् उद्धर्तुम् अर्हसि हरे पुरुषोत्तमः असि ।
  • (हे) अनन्त ! त्वं परम-कारुणिकः किल। (हे) भगवन् ! तत् त्वं प्रसीद। (हे) विष्णो ! त्वम् अनाथे मयि कृपां कुरु । त्वं संसार-सागर-निमग्नं दीनं (माम्) उद्धर्तुम् अर्हसि । (हे) हरे ! त्वं पुरुषोत्तमः असि। 
  • [तत् = तस्मात्]

35

  • नमामि नारायणपादपङ्कजं
  • करोमि नारायणपूजनं सदा ।
  • वदामि नारायणनाम निर्मलं
  • स्मरामि नारायणतत्त्वमव्ययम् ॥ ३५ ॥
  • नमामि नारायण-पाद-पङ्कजम् करोमि नारायण-पूजनम् सदा वदामि नारायण-नाम निर्मलम् स्मरामि नारायण-तत्त्वम् अव्ययम् ।
  • (अहं) नारायण-पाद-पङ्कजं नमामि । (अहं) सदा नारायण-पूजनं करोमि । (अहं) निर्मलं नारायण-नाम वदामि । (अहम्) अव्ययं नारायण-तत्त्वं स्मरामि ।

36

  • श्रीनाथ नारायण वासुदेव
  • श्रीकृष्ण भक्तप्रिय चक्रपाणे ।
  • श्रीपद्मनाभाच्युत कैटभारे
  • श्रीराम पद्माक्ष हरे मुरारे ॥ ३६ ॥
  • श्रीनाथ नारायण वासुदेव श्रीकृष्ण भक्त-प्रिय चक्र-पाणे श्रीपद्म-नाभ अच्युत कैटभ-अरे श्रीराम पद्म-अक्ष हरे मुरारे
  • “(हे) श्रीनाथ ! (हे) नारायण ! (हे) वासुदेव ! (हे) श्रीकृष्ण ! (हे) भक्त-प्रिय ! (हे) चक्र-पाणे ! (हे) श्रीपद्म-नाभ ! (हे) अच्युत ! (हे) कैटभ-अरे ! (हे) श्रीराम ! (हे) पद्म-अक्ष ! (हे) हरे ! (हे) मुरारे ! …”

37

  • अनन्त वैकुण्ठ मुकुन्द कृष्ण
  • गोविन्द दामोदर माधवेति ।
  • वक्तुं समर्थोऽपि न वक्ति कश्चित्
  • अहो जनानां व्यसनाभिमुख्यम् ॥ ३७ ॥
  • अनन्त वैकुण्ठ मुकुन्द कृष्ण गोविन्द दामोदर माधव इति वक्तुम् समर्थः अपि न वक्ति कश्चित् अहो जनानाम् व्यसन-आभिमुख्यम् ।
  • “… (हे) अनन्त ! (हे) वैकुण्ठ ! (हे) मुकुन्द ! (हे) कृष्ण ! (हे) गोविन्द ! (हे) दामोदर ! (हे) माधव!” इति वक्तुं समर्थः अपि, कश्चित् न वक्ति । अहो ! जनानां व्यसन-आभिमुख्यं (विचित्रम् अस्ति)। 
  • [अहो = अहो इति खेदे । व्यसनम् = विपत्तिः, दुर्घटना । आभिमुख्यम् = अभिमुखस्य भावः, औत्सुक्यम् ]

38

  • ध्यायन्ति ये विष्णुमनन्तमव्ययं
  • हृत्पद्ममध्ये सततं व्यवस्थितम् ।
  • समाहितानां सतताभयप्रदं
  • ते यान्ति सिद्धिं परमाञ्च वैष्णवीम् ॥ ३८॥
  • ध्यायन्ति ये विष्णुम् अनन्तम् अव्ययम् हृत्-पद्म-मध्ये सततम् व्यवस्थितम् समाहितानाम् सतत-अभय-प्रदम् ते यान्ति सिद्धिम् परमाम् च वैष्णवीम् ।
  • ये अनन्तम्, अव्ययं, हृत्-पद्म-मध्ये सततं व्यवस्थितं, समाहितानां सतत-अभय-प्रदं, विष्णुं ध्यायन्ति, ते परमां वैष्णवीं च सिद्धिं यान्ति । 
  • [समाहितः = समाधिस्थः । वैष्णवी = विष्णोः इयम् ]

39

  • क्षीरसागरतरङ्गशीकरा-
  • सारतारकितचारुमूर्तये ।
  • भोगिभोगशयनीयशायिने
  • माधवाय मधुविद्विषे नमः॥३९॥
  • क्षीर-सागर-तरङ्ग-शीकर-आसार-तारकित-चारु-मूर्तये भोगि-भोग-शयनीय-शायिने माधवाय मधु-विद्विषे नमः
  • क्षीर-सागर-तरङ्ग-शीकर-आसार-तारकित-चारु-मूर्तये, भोगि-भोग-शयनीय-शायिने, माधवाय, मधु-विद्विषे नमः (अस्तु)। 
  • [शीकरः = वातादिप्रेरितजलकणः । आसारम् = प्रसारणम्। तारकितम् = नक्षत्रयुक्तम् । विद्विट् (विद्विष् शब्दः) = शत्रुः ]

40

  • यस्य प्रियौ श्रुतिधरौ कविलोकवीरौ
  • मित्रे द्विजन्मवरपद्मशरावभूताम् ।
  • तेनाम्बुजाक्षचरणाम्बुजषट्पदेन
  • राज्ञा कृता कृतिरियं कुलशेखरेण ॥ ४० ॥
  • इति श्रीकुलशेखरनृपतिविरचिता मुकुन्दमाला समाप्ता ।
  • यस्य प्रियौ श्रुति-धरौ कवि-लोक-वीरौ मित्रे द्विजन्म-वर-पद्म-शरौ अभूताम् तेन अम्बुजाक्ष-चरणाम्बुज-षट्पदेन राज्ञा कृता कृतिः इयम् कुलशेखरेण ।
  • इयं कृतिः, अम्बुजाक्ष-चरणाम्बुज-षट्पदेन तेन कुलशेखरेण राज्ञा कृता (अस्ति), यस्य प्रियौ श्रुति-धरौ कवि-लोक-वीरौ द्विजन्म-वर-पद्म-शरौ मित्रे अभूताम् । 
  • [षट्पदः = भ्रमरः । श्रुतिः = वेदः । द्विजन्मा (द्विजन्मन् शब्दः) = विप्रः । पद्म-शरः = पद्मस्य काण्डम् ]

Mukundamaalaa Chandas

For more details (chandas), refer https://nivedita2015.wordpress.com/mukundamaalaa/

Mukundamaalaa Sung By Bhargavi and Shreemathi

https://nivedita2015.wordpress.com/mukundamaalaa/

  1. हे भगवन् मुकुन्द ! श्रीवल्लभ [लक्ष्म्यातिप्रियः], वरद [आशीर्षप्रदः], दयापर [अनिमित्तं दयालुः] भक्त-प्रिय [स्वभक्तानाम् अतिप्रियः], भव-लुण्ठन-कोविद [जन्म-मृत्यु-स्थिति-लुण्ठने निपुणः], नाथ [परमेश्वरः], जगन्-निवासः [विश्वस्य आश्रयः], नागशयन [नागशयने शयनः] इति त्वां नित्यं संबोधयन् यथा तव नामपाठकः भवामि तथा कुरु ।
  2. देवक्याः पुत्रत्वेन विख्यातः देवः विजयी भवतु । वृष्णिवंशस्य तेजस्वी श्रीकृष्णः विजयी भवतु । यस्य मृदुशरीरस्य वर्णः नूतनमेघस्य कृष्णवर्णसदृशः भवति तस्मै सर्वा महिमा भवतु । यः मुकुन्दः पृथिव्याः भारं दूरीकरोति तस्मै सर्वा महिमा भवतु ।
  3. हे भगवान् मुकुन्द ! अहं सादरं शिरसा प्रणम्य त्वां प्रार्थयामि यत् मम एतदेकं मनोरथं पूरयतु , यत् मम प्रत्येक-भविष्य-जन्मसु तव भगवतः कृपया भवतः चरणपद्मं सर्वदा स्मरिष्यामि, कदापि न विस्मरामि ।
Text 4 : द्वन्द्वात् कुम्भीपाक-नरक-कृच्छ्र-दुःखेभ्यः वा न त्रातुं हरे तव चरण-पङ्कजं प्रार्थयामि । न च स्वर्गोद्याननिवसतां मृदुचर्मसुन्दरीं भोक्तुं मम प्रयोजनम् । केवलं तव चरणपद्मं प्रार्थयामि यथा जन्मनन्तरं त्वामेव हृदयकोष्ठे स्मरामि ।
Text 5 : हे भगवन् ! न मे सङ्गोऽस्ति धर्मे, न च धनसञ्चये, न च इन्द्रियभोगात् । आगच्छन्तु यथामवश्यं मम पूर्वकर्मानुगुणम्। किन्तु एतस्य परमप्रियस्य वरस्य प्रार्थयामि-जन्मतः जन्मनः, तव चरणपद्मयोः अचञ्चलं भक्तिं करोमि।
Text 6 : हे भगवन् दैत्यहन्ता नरक! देवक्षेत्रे वा मनुष्यलोके वा नरके वा यथाकामं वसामि । केवलं प्रार्थयामि यत् शरत्ऋतौ वर्धमानस्य पद्मस्य शोभाविरोधी तव पादपद्मद्वयं स्मरताम् ।
Text 7 : सदा चिन्तयामि श्रीहरिं हृष्टवदनाम्बुजं सौम्यस्मितम् । गोपालनन्दपुत्रोऽपि स च परं ब्रह्म नारदादिमहर्षिभिः पूजितः ।
Text 8 : मरुभूमिः क्षीणो मे । परन्तु अद्य अहं हरेः सरोवरे निमज्ज्य तस्य तेजस्य प्रचुरजलं स्वतन्त्रतया पिबन् सर्वान् क्लेशान् परित्यक्ष्यामि। तस्मिन् सरसि पङ्कजानि पाणिपादानि मत्स्यानि च तेजस्वी नेत्राणि । तत् सरसः जलं सर्वश्रान्तं क्षोभते तस्य बाहुसृजति तरङ्गैः । अस्य धारा बोधात् परं गभीरं प्रवहति।
Text 9 : हे मनः कदाचिदपि मुरासुराक्षिणाम्बुजनेत्रं शङ्खचक्रशस्त्रधारिणं चिन्तनं सुखग्रहणं न विरमेत् । ननु हरेः दिव्यचरणध्यानमिदमत्यन्तसुखप्रदं किञ्चिदन्यत् न जानामि ।
Text 10 : यमराजेन विपुलपीडानां भयं निवर्तय मूढचित्त । कथं त्वां स्पृशन्ति शत्रवः संचितपापविक्रियाः ॥ किं तव स्वामी श्रीभर्ता न परमेश्वरः । सर्वसंकोचं परित्यज्य भक्तिद्वारा अतिसुलभं प्राप्यते नारायणे विचारान् एकाग्रं कुरुत । किं न कुर्यात् सर्वसंसारस्य क्लेशनिवारकः स्वसेवकस्य कृते ॥
Text 11 : अस्मिन् विशाले जन्ममृत्युर्णवे जनाः द्वन्द्ववायुभिः प्रवहन्ति । यथा ते इन्द्रियाणां विपत्तौ जले प्लवन्ति, तेषां साहाय्यार्थं नौका नास्ति, ते स्वपुत्रपुत्रीपत्नीरक्षणस्य आवश्यकतायाः कारणेन भृशं दुःखिताः भवन्ति केवलं नौका या विष्णुः तान् तारयितुं शक्नोति ।
Text 12 : प्रिय मनः, मा व्याकुलचिन्तया आत्मनः भ्रान्तं कुरु, कथं अहम् अस्य अगमस्य दुर्गमस्य सागरस्य सागरस्य पारं करिष्यामि? अस्ति कश्चित् त्वां तारयितुं शक्नोति—भक्तिः। नरकासुरहन्त्रे पद्मनेत्रे समर्पयिष्यसि ॥
Text 13 : हे त्रिभुवनेश्वरे वयं मग्नाः विशाले सागरे <it+>संसारः, २. या द्रव्यकामनादकैः कामवायुभिः प्रहृतैः बह्वीभिः मायातरङ्गैः, भार्याभ्रमैः, अस्माकं पुत्रभ्रातृभिः मकरादिभिः समुद्रराक्षसैः विशालैः विद्यालयैः च पूर्णम्। भक्तिनौके या त्वत्पादपद्मं स्थानं प्रयच्छ मे ॥</it+>
Text 14 : एकदा अस्माकं त्राता दृष्टः भवति तदा सर्वा पृथिवी रजःबिन्दुतः अधिका न भवति, समुद्रस्य सर्वे जलाः केवलं बिन्दुमात्राः भवन्ति, अग्निस्य समग्रता निमेषः स्फुलिङ्गः भवति, वायुः केवलं मन्दः निःश्वासः भवति, तथा च अन्तरिक्षस्य विस्तारः लघुच्छिद्रं भवति। रुद्रपितामहब्रह्मादयः महादेवाः क्षुद्राः भवन्ति सर्वे सुराः क्षुद्रकीटाः । ननु अस्माकं भगवतः पादौ रजः कणोऽपि सर्वान् जयति ।
Text 15 : हे जनाः जन्ममृत्युरोगस्य एतत् चिकित्सां शृणुत! इति कृष्णनाम । याज्ञवल्क्यादिभिः निपुणैः प्रशस्यते <it+>योगिनः प्रज्ञामग्नः अयं असीमः शाश्वतः अन्तः प्रकाशः उत्तमः औषधः अस्ति, यतः मत्तः भवति तदा सः सम्पूर्णं अन्तिमं च मोक्षं ददाति। केवलं पिबन्तु !</it+>
Text 16 : हे मर्त्यसत्त्वा त्वं पूर्णतया निमग्नाः सत्त्वसागरे दुर्गतितरङ्गपूर्णे । शृणु संक्षेपेण कथयामि परं लाभं कथं भवेत् ॥ केवलं ज्ञानप्राप्त्यर्थं विविधप्रयत्नान् त्यक्त्वा निरन्तरं जपं आरभत <it+>मंत्र ॐ नमो नारायणाय प्रणम्य च भगवन्तम्।</it+>
Text 17 : अस्माकम् स्वामी नारायणः पुरुषः, यः एकः एव त्रिभुवनं शासयति, यस्य ध्यानेन सेवितुं शक्नोति, यः सुखेन स्वस्य व्यक्तिगतक्षेत्रं भागं करोति, सः अस्माकं पुरतः प्रकटः अस्ति । तथापि वयं कतिपयानां ग्रामानां कस्यचित् लघुस्वामी, कस्यचित् नीचस्य पुरुषस्य सेवां याचयामः यः अस्मान् अल्पं एव फलं दातुं शक्नोति। हा, वयं किं मूर्खाः कृपणाः स्मः!
Text 18 : हे कमललोचन भगवन् त्वत्पादकमलध्यानममृतं सततं रममाणमञ्जलिं प्रार्थितसंयुक्तं शिरः प्रणम्य हर्षेण स्थितं देहकेशं भावविघ्नस्वरम् , अस्माकं च नेत्राणि अश्रुभिः प्रवहन्ति।
Text 19 : श्रीकृष्णप्रणामात् रजः शुक्लं तत् शिरः उच्चतमम् । तानि चक्षुः परमं शोभन्ते यानि तमसा त्यक्ता हरिं दृष्ट्वा ।। सा बुद्धिः निर्मलः-चन्द्रस्य शुक्लप्रभा इव शङ्खस्य वा—माधवे समाहितः । सा च जिह्वा अमृतं वर्षयति सततं नारायणमहिमाम् ॥
Text 20 : जिह्वा स्तुवस्व केशवस्य महिमाम् । हे मनः मुरस्य शत्रुम् पूजय । हे हस्तौ श्रीभगवन्तं सेवस्व । हे श्रोत्राणि शृणु भगवतः अच्युतविषयान् | श्रीकृष्णं निरीक्ष्य हे नेत्रे । हे चरणौ गच्छ हरेः मन्दिरम् । हे नासिका जिघ्राय <it+>तुलसी ॥ भगवान मुकुन्द के चरणों पर कलियों। अधोक्षजं प्रणम्य शिरसि ॥</it+>
Text 21 : भगवतः नारायणस्य सर्वा महिमा ! तस्य चरणाम्बुजस्मरणं विना शास्त्रपाठः प्रान्तरे रोदनमात्रम्, वेदविहितोघ्रव्रतानां नियमितपालनं न भारक्षयविधानात्, विहितपुण्यकर्म निष्पादनं भस्मसु हविषा पातनम्, स्नानमिव विभिन्नेषु तीर्थेषु गजस्नानात् श्रेष्ठः नास्ति।
Text 22 : मुकुन्दचरणकमलगृहं मयि मनसि स्थितं कामदेव त्यज । शङ्करस्याग्निदृष्ट्या दग्धोऽसि किं मुरारिचक्रशक्तिं विस्मृतम् ॥
Text 23 : नारायणमाधवसंज्ञं नाग-अनन्तशयनं च स्वामिं धारणं च केवलम् । देवकीपुत्रः प्रियः सुरवीरः गोपतिः शङ्खधनुषः शार्ङ्गधारी । स पतिः पतिः सर्वविश्वनियन्त्रकः यः स्वोदरात् लीलारूपेण प्रकटयति । अन्यत् किमपि चिन्तयित्वा किं लाभं प्राप्स्यसि ?
Text 24 : मा माधव कटाक्षमपि मा त्वं क्षीणं पुण्यं श्रेयः त्वत्पादपद्मेषु न विद्यते । तव लीलायोग्यकथनश्रवणात् विचलितः भूत्वा अन्यविषयेषु रुचिं मा कुरुत । त्वद्चिन्तनपरिहारिषु न प्रयच्छामि जगदीश । न च मे कदाचिदपि त्वदीयसेवितुं न शक्नुयामि जन्मनन्तरं जन्मनः ।
Text 25 : हे मधु-कैटभ-रिपु विश्वेश मे प्राणसिद्धिः परमप्रियदया च त्वया दर्शयितुं शक्यते त्वया भृत्यस्य सेवकस्य सेवकस्य सेवकत्वं मन्यताम् तव सेवकस्य सेवकस्य [ 1 . <it+>सीसी । मध्य इति <ql:query,”[headings verse=”” number,madhya=”” 13.80]”=””>१३.८० इति ] इति । .</ql:query,”[headings></it+>
Text 26 : जिह्वा तव पुरतः स्थित्वा संयुज्यञ्जलिः प्रार्थयामि नारायणनामपठनम् । एतानि नामानि परमब्रह्मवर्णकानि मधुविसृज्यमानानि महान् सुखानि ददति ।
Text 27 : प्रतिक्षणं नारायणपादपद्मं प्रणमामि, नारायणपूजां करोमि, नारायणस्य विशुद्धं नाम पठामि, नारायणस्य अच्युतं सत्यं चिन्तयामि ।
Text 28-29 : हे श्रीनाथ नारायण वासुदेव दिव्य कृष्ण तव भक्तसखा ॥ हे चक्रपाणी पद्मनाभ अच्युत कैटभारी राम पद्मक्ष हरि मुरारि ! अनन्त वैकुण्ठ मुकुन्द कृष्ण गोविन्द दामोदर माधव ! यद्यपि सर्वे जनाः भवन्तं सम्बोधयितुं शक्नुवन्ति तथापि ते मौनम् एव तिष्ठन्ति । पश्यन्तु ते स्वस्य संकटस्य कृते कियत् उत्सुकाः सन्ति!
Text 30 : स गरुडस्य पृष्ठारूढः रत्नः, यः पक्षे भगवतः भक्तान् हरति । स मायारत्नः त्रिभुवनरक्षकः रत्नरूपमेघः <it+>चतकः -पक्षि नेत्रों के <it+>गोपीः, २. रत्नं च सर्वेषु ललितैः इशारयन्तः | स एव रत्नभूषणं विपुलस्तनेषु स्वयम् प्रियपत्नीमणिः ॥ स नः सर्वदेवानां मुकुटमणिः गोपालश्रेष्ठः परमं वरं प्रयच्छतु।</it+></it+>
Text 31 : हे जिह्वा सततं जपस्व <it+>मन्त्रः श्रीकृष्णनामसंयुक्तम् । इति एव <it+>मन्त्रः सर्वेषां शत्रूणां नाशार्थं द <it+>मन्त्रः प्रत्येकं वचनेन पूजितः <it+>उपनिषद्, २. इति <it+>मन्त्रः यत् उत्थापयति <it+>संसारः, २. इति <it+>मन्त्रः यत् अविद्यान्धकारं सर्वम् अपसारयति, द <it+>मन्त्रः अनन्तैश्वर्यप्राप्त्यर्थम् इति <it+>मन्त्रः लौकिकदुःखविषसर्पेण दंष्टानां चिकित्सायै, तथा च <it+>मन्त्रः संसारे स्वजन्मस्य सफलीकरणाय।</it+></it+></it+></it+></it+></it+></it+></it+></it+></it+>
Text 32 : श्रीकृष्णमहिमानं भेषजं पिब त्वं मनः । मोहरोगचिकित्सायै, ऋषीणां मनःप्रवर्तनार्थं, महाबलदैत्यसुराणां पीडनाय च सम्यक् औषधम् अस्ति । त्रैलोक्यस्य पुनरुत्थानस्य च भैषजं परमेश्वरभक्तानां च असीमितं आशीर्वादप्रदानाय च । ननु एकमेव भेषजं भैषं नाशं कृत्वा परमहितप्राप्तिम् ।
Text 33 : अस्मिन् क्षणे त्वत्पादपद्मसंलग्नकाण्डेषु प्रविशतु मे राजहंसः । श्लेष्म-पित्त-वायु-कण्ठे मम मृत्युकाले स्मरणं कथं सम्भवति ।
Text 34 : अनन्तं पर्वतरूपं नागमाश्रित्य पङ्कजनेत्रं मनसि चिन्तय। हे जिह्वा तं महिमा कुरु । हे शिरसि तं नमस्कृत्य। हे हस्ताञ्जलिं संयोज्य तस्मै प्रार्थने ।। तस्मै देह नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः । तस्य पूर्णं शरणं गृहाण हृदि । स भगवान् परम देवता है। स एव सर्वमङ्गलः परमशुद्धिः स एव शाश्वतसिद्धिप्रदाति।
Text 35 : यः भगवान् जनार्दनस्य लीलानां महिमागुणानां च वर्णनानि शृणोति परन्तु यस्य शरीरस्य केशाः आनन्देन भ्रष्टाः न भवन्ति, यस्य चक्षुः शुद्धप्रेमश्रुभिः न प्लवन्ति—एदृशः खलु अत्यन्तं अवनतिः क्षुद्रः भवति । सः कियत् निन्दितं जीवनं यापयति!
Text 36 : हे भगवन् इन्द्रियाणां चोराणां शक्तिशालिनः मम बहुमूल्यं सम्पत्तिं विवेकं चोरयित्वा मां अन्धं कृतवन्तः, ते मां गभीरं भ्रम-अन्धकार-कूपे क्षिप्तवन्तः। हस्तं प्रसृत्य त्राहि कृपणं देवेश्वर ।
Text 37 : अस्य शरीरस्य सौन्दर्यं क्षणिकं भवति, अन्ते च शरीरस्य जराया सह शतशः सन्धिकठोरीकरणानन्तरं मृत्युं वशं कर्तव्यम्। अथ किमर्थं मुग्धमूर्ख त्वं औषधं याचसे ? केवलं कृष्णामृतं गृहाण एकं चिकित्सां यत् कदापि न क्षीणं भवति ।
Text 38 : मानवसमाजस्य महत्तमं आश्चर्यं एतत् अस्ति यत् जनाः एतावन्तः अशुद्धाः सन्ति यत् ते भगवतः नारायणस्य नामानां प्राणप्रदं अमृतं तिरस्कुर्वन्ति, तस्य स्थाने अन्यत् सर्वं वदन् विषं पिबन्ति ।
Text 39 : त्यजन्तु बन्धुजनाः सर्वे निन्दन्तु मे श्रेष्ठाः । तथापि परमानन्द गोविन्दो मे प्राणात्मा तिष्ठति ।
Text 40 : ऊर्ध्वबाहुभिः सत्यं वदामि मानवाः ! यः कश्चित् मर्त्यः मुकुन्दनृसिंहजनार्दननामानि दिने दिने रणे वा मृत्युसम्मुखे वा जपति सः स्वस्य अत्यन्तं प्रियं महत्त्वाकांक्षां शिलाखण्डात् काष्ठखण्डात् वा न अधिकं मूल्यवान् इति मन्यते
Text 41 : बाहून् उत्थाप्य यथाशक्ति उच्चैः एतत् करुणात्मकं उपदेशं वदामि- यदि संन्यासक्रमे स्थिताः भौतिकजीवनस्य घोरविषदशाद् मोक्षं कर्तुम् इच्छन्ति तर्हि तेषां नित्यं श्रोतुं सद्बुद्धिः भवेत् <it+>मंत्र ॐ नमो नारायणाय ।</it+>
Text 42 : श्रीकृष्णपादपङ्कजात् क्षणमपि चित्तं न निवर्तते । अतः मम प्रियाः अन्ये च बन्धुजनाः मां आलोचयन्तु, मम वरिष्ठाः मां यथा इच्छन्ति तथा स्वीकुर्वन्तु वा तिरस्कुर्वन्तु वा, सामान्यजनाः मम विषये दुष्टगपशपं प्रसारयन्ति, मम कुटुम्बस्य प्रतिष्ठा अपि मलिनं भवतु। मम सदृशस्य उन्मत्तस्य कृते मम भगवतः कृते एतादृशान् मधुरान् आकर्षणभावान् आनयति इति ईश्वरप्रेमस्य एतत् जलप्लावनम् अनुभवितुं पर्याप्तं गौरवम् अस्ति।
Text 43 : पातु नः कृष्णः त्रिभुवनगुरुः । सततं प्रणम्य कृष्णं प्रणम्य च । कृष्णेन ह्यस्माकं सर्वे शत्रून् हताः । श्री कृष्णाय नमः । कृष्णादेव संसारोऽयं गतः ॥ अहं कृष्णस्य भृत्यः अस्मि । विश्वमिदं सर्वं कृष्णान्तरे तिष्ठति । पाहि मां कृष्ण !
Text 44 : हे युवा गोपालकुमार ! हे दयार्णव ! हे लक्ष्मीपते सागरस्य कन्या ! हे कंसहन्ता ! हे गजेन्द्र के कृपालु हितकारी ! हे माधव ! हे रामस्य अनुजः ! हे त्रिभुवन के गुरो ! हे पद्मनेत्रे नमः <it+>गोपीः ! न जानामि त्वत्परं कञ्चित् । कृपया मां रक्षतु।</it+>
Text 45 : तव भार्या सागरसुता तव पुत्रो ब्रह्मा । द <it+>वेदाः ते तव भृत्यसंघं देवाः सन्ति, मोक्षः तव आशीर्वादः, एतत् सर्वं जगत् तव मायाशक्तिप्रदर्शनम् अस्ति श्रीमती देवकी माता तव सखाऽर्जुनः सुत इन्द्रः । एतैः कारणैः त्वत्परं न मे कस्यचिद् रुचिः ।</it+>
पाठ 46 : शिरसिद्धिर्देवप्रणमनं विदुः स्वर्गवासिनो ज्ञानिनो जानन्ति, प्राणश्वाससिद्धिः भगवतः पूजनम्, चित्तसिद्धिर्विस्तरचिन्तनम् तस्य गुणानां पारमार्थिकानां, वाग्सिद्धिः च तस्य गुणमहिमा जपः।
Text 47 : कः पुरुषः परमपापोऽपि नारायणं धन्यं नाम उच्चैः उक्त्वा मनोरथं न कृतवान् । किन्तु वयं हा, कदापि स्वस्य वाक्शक्तिं तथैव न प्रयुञ्ज्महे, अतः अस्माभिः गर्भे जीवनम् इत्यादीनि दुःखानि भोक्तव्यानि आसन् ।
Text 48 : अपरिमितोऽच्युतः विष्णुः सदा हृदयपद्मान्तर्गतोऽभयं प्रयच्छति बुद्धिं निधायिभ्यः । तस्य ध्यायन्ते भक्ताः वैष्णवानां परां सिद्धिं प्राप्नुयुः ।
Text 49 : हे विष्णु त्वं करुणापरमेश्वर । तस्मादनुग्रहं कुरु मे कृपां कुरु ह्यसहायात्मनः ॥ कृपणमिमां कृपणं सत्त्वसागरे मग्नं प्रसादं कुरु असीमित ॥ हरे त्वं भगवतः पुरुषोत्तमः ।
Text 50 : नमो नमः माधवे मधुराशिरिन् । अनन्तस्य नागस्य पर्यङ्के शयितं तस्य सुन्दरं रूपं क्षीरसागरस्य तरङ्गात् स्प्रे-वृष्ट्या बिन्दुयुक्तम् अस्ति।
Text 51 : स्वयमेव कृष्णकृष्णशब्दः सर्वभूतानां पापनिवारयितुं पर्याप्तः । यः कश्चित् भगवतः मुकुन्दभक्तिं सघनमनन्दसमन्विता भवति, सः मुक्ति-लौकिक-प्रभाव-धन-दानानि कर-अञ्जलि-मध्ये धारयति ।
Text 52 : इदं ग्रन्थं राज्ञा कुलशेखरेण कृतं भृङ्गं पादपद्मजम् । राज्ञः प्रियमित्रौ द्विजकाण्डौ उत्तमपद्मस्य… ब्राह्मणः समुदाय, निपुण वैदिक विद्वानों के रूप में प्रसिद्ध कवि समुदाय के नेताओं के रूप में।
Text 53 : ये इदं पठन्ति तेषु कः मुकुन्द-माला पूर्णसुखं न प्राप्स्यति ? एतानि प्रार्थनानि जपेद् देही सर्वपापानि निर्मूलयित्वा साक्षात् विष्णोः परमं स्थानं गमिष्यति ।

Mukundamaalaa

Composed by Shree Kulashekara Aazhvaar श्रीकुलशेखरनृपतिविरचिता
Paintings of Sri. Keshav चित्रकारः – श्री. केशवः
Bhargavi Jagannathan & Shreemathi Jagannathan
गायिके – भार्गवी जगन्नाथन् , श्रीमती जगन्नाथन्
Audio: https://www.youtube.com/c/BhargaviShreemathi

https://nivedita2015.wordpress.com/mukundamaalaa/

Mukundamaalaa Sung By Bhargavi and Shreemathi

Mukundamaalaa Chandas

Mukundamaalaa Anvaya

 

श्रीवल्लभेति वरदेति दयापरेति

  • श्रीवल्लभेति वरदेति दयापरेति
  • भक्तप्रियेति भवलुण्ठनकोविदेति ।
  • नाथेति नागशयनेति जगन्निवासे-
  • त्यालापिनं प्रतिपदं कुरु मे मुकुन्द ॥ १ ॥
  • śrīvallabheti varadeti dayāpareti
  • bhaktapriyeti bhavaluṇṭhanakovideti ।
  • nātheti nāgaśayaneti jagannivāseti
  • ālāpinaṃ pratipadaṃ kuru me mukunda ॥ 1 ॥

जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनोऽयं

    • जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनोऽयं
    • जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः ।
    • जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गो
    • जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुन्दः ॥ २ ॥

jayatu jayatu devo devakīnandano’yaṃ

jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ ।

jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgaḥ

jayatu jayatu pṛthvībhāranāśaḥ mukundaḥ ॥ 2 ॥

मुकुन्द मूर्ध्ना प्रणिपत्य याचे

  • मुकुन्द मूर्ध्ना प्रणिपत्य याचे
  • भवन्तमेकान्तमियन्तमर्थम् ।
  • अविस्मृतिस्त्वच्चरणारविन्दे
  • भवे भवे मेऽस्तु भवत्प्रसादात् ॥ ३ ॥
  • mukunda mūrdhnā praṇipatya yāce
  • bhavantamekāntamiyantamartham ।
  • avismṛtiḥ tvat caraṇāravinde
  • bhave bhave me’stu bhavatprasādāt ॥ 3 ॥

नाहं वन्दे तव चरणयोर्द्वन्द्वमद्वन्द्वहेतोः

    • नाहं वन्दे तव चरणयोर्द्वन्द्वमद्वन्द्वहेतोः
    • कुम्भीपाकं गुरुमपि हरे नारकं नापनेतुम् ।
    • रम्या रामा मृदुतनुलता नन्दने नापि रन्तुं
    • भावे भावे हृदयभवने भावयेयं भवन्तम् ॥ ४ ॥

nāhaṃ vande tava caraṇayoḥ dvandvamadvandvahetoḥ

kumbhīpākaṃ gurumapi hare nārakaṃ nāpanetum ।

ramyā rāmā mṛdutanulatā nandane nāpi rantuṃ

bhāve bhāve hṛdayabhavane bhāvayeyaṃ bhavantam ॥ 4 ॥

नास्था धर्मे न वसुनिचये नैव कामोपभोगे

  • नास्था धर्मे न वसुनिचये नैव कामोपभोगे
  • यद्यद्भव्यं भवतु भगवन्पूर्वकर्मानुरूपम् ।
  • एतत्प्रार्थ्यं मम बहुमतं जन्मजन्मान्तरेऽपि
  • त्वत्पादाम्भोरुहयुगगता निश्चला भक्तिरस्तु ॥ ५ ॥
  • nāsthā dharme na vasunicaye naiva kāmopabhoge
  • yadyadbhavyaṃ bhavatu bhagavanpūrvakarmānurūpam ।
  • etatprārthyaṃ mama bahumataṃ janmajanmāntare’pi
  • tvatpādāmbhoruhayugagatā niścalā bhaktirastu ॥ 5 ॥

दिवि वा भुवि वा ममास्तु वासो

  • दिवि वा भुवि वा ममास्तु वासो
  • नरके वा नरकान्तक प्रकामम् ।
  • अवधीरितशारदारविन्दौ चरणौ ते मरणेऽपि चिन्तयामि ॥ ६ ॥
  • divi vā bhuvi vā mamāstu vāso
  • narake vā narakāntaka prakāmam ।
  • avadhīritaśāradāravindau
  • caraṇau te maraṇe’pi cintayāmi ॥ 6 ॥

कृष्ण त्वदीयपदपङ्कजपञ्जरान्तम्

  • कृष्ण त्वदीयपदपङ्कजपञ्जरान्तम्
  • अद्यैव मे विशतु मानसराजहंसः ।
  • प्राणप्रयाणसमये कफवातपित्तैः
  • कण्ठावरोधनविधौ स्मरणं कुतस्ते ॥ ७ ॥
  • kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarāntam
  • adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ ।
  • prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ
  • kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste ॥ 7 ॥

चिन्तयामि हरिमेव सन्ततं

  • चिन्तयामि हरिमेव सन्ततं
  • मन्दमन्दहसिताननाम्बुजम् ।
  • नन्दगोपतनयं परात्परं
  • नारदादिमुनिवृन्दवन्दितम् ॥ ८ ॥
  • cintayāmi harimeva santataṃ
  • mandamandahasitānanāmbujam ।
  • nandagopatanayaṃ parātparaṃ
  • nāradādimunivṛndavanditam ॥ 8 ॥

करचरणसरोजे कान्तिमन्नेत्रमीने

    • करचरणसरोजे कान्तिमन्नेत्रमीने
    • श्रममुषिभुजवीचिव्याकुलेऽगाधमार्गे ।
    • हरिसरसिविगाह्यापीयतेजोजलौघं
    • भवमरुपरिखिन्नः खेदमद्य त्यजामि ॥ ९ ॥

karacaraṇasaroje kāntimannetramīne

śramamuṣibhujavīcivyākule agādhamārge ।

harisarasivigāhyāpīyatejojalaughaṃ

bhavamaruparikhinnaḥ khedamadya tyajāmi ॥ 9 ॥

सरसिजनयने सशङ्खचक्रे

  • सरसिजनयने सशङ्खचक्रे
  • मुरभिदि मा विरमस्व चित्त रन्तुम् ।
  • सुखतरमपरं न जातु जाने
  • हरिचरणस्मरणामृतेन तुल्यम् ॥ १० ॥
  • sarasijanayane saśaṅkhacakre
  • murabhidi mā viramasva citta rantum ।
  • sukhataramaparaṃ na jātu jāne
  • haricaraṇasmaraṇāmṛtena tulyam ॥ 10 ॥

मा भैर्मन्दमनो विचिन्त्य बहुधा यामीश्चिरं यातनाः

  • मा भैर्मन्दमनो विचिन्त्य बहुधा यामीश्चिरं यातनाः
  • नामी नः प्रभवन्ति पापरिपवः स्वामी ननु श्रीधरः ।
  • आलस्यं व्यपनीय भक्तिसुलभं ध्यायस्व नारायणं
  • लोकस्य व्यसनापनोदनकरो दासस्य किं न क्षमः ॥ ११ ॥
  • mā bhairmandamano vicintya bahudhā yāmīściraṃ yātanāḥ
  • nāmī naḥ prabhavanti pāparipavaḥ svāmī nanu śrīdharaḥ ।
  • ālasyaṃ vyapanīya bhaktisulabhaṃ dhyāyasva nārāyaṇaṃ
  • lokasya vyasanāpanodanakaraḥ dāsasya kiṃ na kṣamaḥ ॥ 11 ॥

भवजलधिगतानां द्वन्द्ववाताहतानां

  • भवजलधिगतानां द्वन्द्ववाताहतानां
  • सुतदुहितृकलत्रत्राणभारार्दितानाम् ।
  • विषमविषयतोये मज्जतामप्लवानां
  • भवतु शरणमेको विष्णुपोतो नराणाम् ॥ १२ ॥
  • bhavajaladhigatānāṃ dvandvavātāhatānāṃ
  • sutaduhitṛkalatratrāṇabhārārditānām ।
  • viṣamaviṣayatoye majjatāmaplavānāṃ
  • bhavatu śaraṇameko viṣṇupoto narāṇām ॥ 12 ॥

भवजलधिमगाधं दुस्तरं निस्तरेयं

  • भवजलधिमगाधं दुस्तरं निस्तरेयं
  • कथमहमिति चेतो मा स्म गाः कातरत्वम् ।
  • सरसिजदृशि देवे तावकी भक्तिरेका
  • नरकभिदि निषण्णा तारयिष्यत्यवश्यम् ॥ १३ ॥
  • bhavajaladhimagādhaṃ dustaraṃ nistareyaṃ
  • kathamahamiti ceto mā sma gāḥ kātaratvam ।
  • sarasijadṛśi deve tāvakī bhaktirekā
  • narakabhidi niṣaṇṇā tārayiṣyatyavaśyam ॥ 13 ॥

तृष्णातोये मदनपवनोद्धूतमोहोर्मिमाले

  • तृष्णातोये मदनपवनोद्धूतमोहोर्मिमाले
  • दारावर्ते तनयसहजग्राहसङ्घाकुले च ।
  • संसाराख्ये महति जलधौ मज्जतां नस्त्रिधामन्
  • पादाम्भोजे वरद भवतो भक्तिनावं प्रयच्छ ॥ १४ ॥
  • tṛṣṇātoye madanapavanoddhūtamohormimāle
  • dārāvarte tanayasahajagrāhasaṅghākule ca ।
  • saṃsārākhye mahati jaladhau majjatāṃ nastridhāman
  • pādāmbhoje varada bhavato bhaktināvaṃ prayaccha ॥ 14 ॥

मा द्राक्षं क्षीणपुण्यान्क्षणमपि भवतो भक्तिहीनान्पदाब्जे

  • मा द्राक्षं क्षीणपुण्यान्क्षणमपि भवतो भक्तिहीनान्पदाब्जे
  • मा श्रौषं श्रव्यबद्धं तव चरितमपास्याऽन्यदाख्यानजातम् ।
  • मा स्मार्षं माधव त्वामपि भुवनपते चेतसाऽपह्नुवानान्
  • मा भूवं त्वत्सपर्याव्यतिकररहितो जन्मजन्मान्तरेऽपि ॥ १५ ॥
  • mā drākṣaṃ kṣīṇapuṇyānkṣaṇamapi bhavato bhaktihīnānpadābje
  • mā śrauṣaṃ śravyabaddhaṃ tava caritamapāsyā’nyadākhyānajātam ।
  • mā smārṣaṃ mādhava tvāmapi bhuvanapate cetasā’pahnuvānān
  • mā bhūvaṃ tvatsaparyāvyatikararahito janmajanmāntare’pi ॥ 15 ॥

जिह्वे कीर्तय केशवं मुररिपुं चेतो भज श्रीधरं

  • जिह्वे कीर्तय केशवं मुररिपुं चेतो भज श्रीधरं
  • पाणिद्वन्द्व समर्चयाच्युतकथाः श्रोत्रद्वय त्वं शृणु।
  • कृष्णं लोकय लोचनद्वय हरेर्गच्छाङ्घ्रियुग्मालयं
  • जिघ्र घ्राण मुकुन्दपादतुलसीं मूर्धन्नमाधोक्षजम् ॥ १६ ॥
  • jihve kīrtaya keśavaṃ muraripuṃ ceto bhaja śrīdharaṃ
  • pāṇidvandva samarcaya acyutakathāḥ śrotradvaya tvaṃ śṛṇu ।
  • kṛṣṇaṃ lokaya locanadvaya harergacchāṅghriyugmālayaṃ
  • jighra ghrāṇa mukundapādatulasīṃ mūrdhannamādhokṣajam॥16॥

हे लोकाश्शृणुत प्रसूतिमरणव्याधेश्चिकित्सामिमां

  • हे लोकाश्शृणुत प्रसूतिमरणव्याधेश्चिकित्सामिमां
  • योगज्ञास्समुदाहरन्ति मुनयो यां याज्ञवल्क्यादयः ।
  • अन्तर्योर्तिरमेयमेकममृतं कृष्णाख्यमापीयतां
  • तत्पीतं परमौषधं वितनुते निर्वाणमात्यन्तिकम् ॥ १७ ॥
  • he lokāśśṛṇuta prasūtimaraṇavyādheścikitsāmimāṃ
  • yogajñāssamudāharanti munayo yāṃ yājñavalkyādayaḥ ।
  • antaryortirameyamekamamṛtaṃ kṛṣṇākhyamāpīyatāṃ
  • tatpītaṃ paramauṣadhaṃ vitanute nirvāṇamātyantikam ॥ 17 ॥

 

  • हे मर्त्याः परमं हितं श्रुणुत वो वक्ष्यामि सङ्क्षेपतः
  • संसारार्णवमापदूर्मिबहुलं सम्यक् प्रविश्य स्थिताः ।
  • नानाज्ञानमपास्य चेतसि नमो नारायणायेत्यमुं
  • मन्त्रं सप्रणवं प्रणामसहितं प्रावर्तयध्वं मुहुः ॥ १८ ॥
  • he martyāḥ paramaṃ hitaṃ śruṇuta vo vakṣyāmi saṅkṣepataḥ
  • saṃsārārṇavamāpadūrmibahulaṃ samyak praviśya sthitāḥ ।
  • nānājñānamapāsya cetasi namo nārāyaṇāyetyamuṃ
  • mantraṃ sapraṇavaṃ praṇāmasahitaṃ prāvartayadhvaṃ muhuḥ॥

पृथ्वीरेणुरणुः पयांसि कणिकाः फल्गुस्फुलिङ्गोऽनलः

  • पृथ्वीरेणुरणुः पयांसि कणिकाः फल्गुस्फुलिङ्गोऽनलः
  • तेजो निःश्वसनं मरुत्तनुतरं रन्ध्रं सुसूक्ष्मं नभः ।
  • क्षुद्रा रुद्रपितामहप्रभृतयः कीटास्समस्तास्सुरा
  • दृष्टे यत्र स तावको विजयते भूमावधूतावधिः ॥ १९ ॥
  • pṛthvīreṇuraṇuḥ payāṃsi kaṇikāḥ phalgusphuliṅgo’nalaḥ
  • tejo niḥśvasanaṃ maruttanutaraṃ randhraṃ susūkṣmaṃ nabhaḥ ।
  • kṣudrā rudrapitāmahaprabhṛtayaḥ kīṭāssamastāssurā
  • dṛṣṭe yatra sa tāvako vijayate bhūmāvadhūtāvadhiḥ ॥ 19 ॥

बद्धेनाञ्जलिना नतेन शिरसा गात्रैस्सरोमोद्गमैः

  • बद्धेनाञ्जलिना नतेन शिरसा गात्रैस्सरोमोद्गमैः
  • कण्ठेन स्वरगद्गदेन नयनेनोद्गीर्णबाष्पाम्बुना ।
  • नित्यं त्वच्चरणारविन्दयुगलध्यानामृतास्वादिना-
  • मस्माकं सरसीरुहाक्ष सततं संपद्यतां जीवितम् ॥ २० ॥
  • baddhenāñjalinā natena śirasā gātraissaromodgamaiḥ
  • kaṇṭhena svaragadgadena nayanenodgīrṇabāṣpāmbunā ।
  • nityaṃ tvaccaraṇāravindayugaladhyānāmṛtāsvādinām
  • asmākaṃ sarasīruhākṣa satataṃ saṃpadyatāṃ jīvitam ॥ 20 ॥

 

  • हे गोपालक हे कृपाजलनिधे हे सिन्धुकन्यापते
  • हे कंसान्तक हे गजेन्द्रकरुणापारीण हे माधव ।
  • हे रामानुज हे जगत्त्रयगुरो हे पुण्डरीकाक्ष मां
  • हे गोपीजननाथ पालय परं जानामि न त्वां विना॥ २१॥
  • he gopālaka he kṛpājalanidhe he sindhukanyāpate
  • he kaṃsāntaka he gajendrakaruṇāpārīṇa he mādhava ।
  • he rāmānuja he jagattrayaguro he puṇḍarīkākṣa māṃ
  • he gopījananātha pālaya paraṃ jānāmi na tvāṃ vinā ॥ 21 ॥

भक्तापायभुजङ्गगारुडमणिस्त्रैलोक्यरक्षामणि-

  • भक्तापायभुजङ्गगारुडमणिस्त्रैलोक्यरक्षामणि-
  • र्गोपीलोचनचातकाम्बुदमणिः सौन्दर्यमुद्रामणिः।
  • यः कान्तामणिरुक्मिणीघनकुचद्वन्द्वैकभूषामणिः
  • श्रेयो देवशिखामणिर्दिशतु नो गोपालचूडामणिः ॥ २२ ॥
  • bhaktāpāyabhujaṅgagāruḍamaṇistrailokyarakṣāmaṇiḥ
  • gopīlocanacātakāmbudamaṇiḥ saundaryamudrāmaṇiḥ ।
  • yaḥ kāntāmaṇirukmiṇīghanakucadvandvaikabhūṣāmaṇiḥ
  • śreyo devaśikhāmaṇiḥ diśatu no gopālacūḍāmaṇiḥ ॥ 22 ॥

शत्रुच्छेदैकमस्त्रं सकलमुपनिषद्वाक्यसम्पूज्यमन्त्रं

  • शत्रुच्छेदैकमस्त्रं सकलमुपनिषद्वाक्यसम्पूज्यमन्त्रं
  • संसारोत्तारमन्त्रं समुपचिततमस्सङ्गनिर्याणमन्त्रम् ।
  • सर्वैश्वर्यैकमन्त्रं व्यसनभुजगसन्दष्टसन्त्राणमन्त्रं
  • जिह्वे श्रीकृष्णमन्त्रं जप जप सततं जन्मसाफल्यमन्त्रम् ॥ २३॥
  • śatrucchedaikamastraṃ sakalamupaniṣadvākyasampūjyamantraṃ
  • saṃsārottāramantraṃ samupacitatamassaṅganiryāṇamantram ।
  • sarvaiśvaryaikamantraṃ vyasanabhujagasandaṣṭasantrāṇamantraṃ
  • jihve śrīkṛṣṇamantraṃ japa japa satataṃ janmasāphalyamantram ॥ 23 ॥

व्यामोहप्रशमौषधं मुनिमनोवृत्तिप्रवृत्त्यौषधं

  • व्यामोहप्रशमौषधं मुनिमनोवृत्तिप्रवृत्त्यौषधं
  • दैत्येन्द्रार्तिकरौषधं त्रिजगतां सञ्जीवनैकौषधम् ।
  • भक्तात्यन्तहितौषधं भवभयप्रध्वंसनैकौषधं
  • श्रेयःप्राप्तिकरौषधं पिब मनः श्रीकृष्णदिव्यौषधम् ॥ २४ ॥
  • vyāmohapraśamauṣadhaṃ munimanovṛttipravṛttyauṣadhaṃ
  • daityendrārtikarauṣadhaṃ trijagatāṃ sañjīvanaikauṣadham ।
  • bhaktātyantahitauṣadhaṃ bhavabhayapradhvaṃsanaikauṣadhaṃ
  • śreyaḥprāptikarauṣadhaṃ piba manaḥ śrīkṛṣṇadivyauṣadham ॥ 24 ॥

आम्नायाभ्यसनान्यरण्यरुदितं वेदव्रतान्यन्वहं

  • आम्नायाभ्यसनान्यरण्यरुदितं वेदव्रतान्यन्वहं
  • मेदश्छेदफलानि पूर्तविधयः सर्वे हुतं भस्मनि ।
  • तीर्थानामवगाहनानि च गजस्नानं विना यत्पद-
  • द्वन्द्वाम्भोरुहसंस्मृतिर्विजयते देवः स नारायणः ॥ २५ ॥
  • āmnāyābhyasanānyaraṇyaruditaṃ vedavratānyanvahaṃ
  • medaśchedaphalāni pūrtavidhayaḥ sarve hutaṃ bhasmani ।
  • tīrthānāmavagāhanāni ca gajasnānaṃ vinā yatpada-
  • dvandvāmbhoruhasaṃsmṛtirvijayate devaḥ sa nārāyaṇaḥ ॥ 25 ॥

श्रीमन्नाम प्रोच्य नारायणाख्यं

  • श्रीमन्नाम प्रोच्य नारायणाख्यं
  • केन प्रापुर्वाञ्छितं पापिनोऽपि ।
  • हा नः पूर्वं वाक्प्रवृत्ता न तस्मिं- स्तेन प्राप्तं गर्भवासादिदुःखम् ॥ २६ ॥
  • śrīmannāma procya nārāyaṇākhyaṃ
  • kena prāpurvāñchitaṃ pāpino’pi ।
  • hā naḥ pūrvaṃ vākpravṛttā na tasmin
  • tena prāptaṃ garbhavāsādiduḥkham ॥ 26 ॥

 

  • मज्जन्मनः फलमिदं मधुकैटभारे
  • मत्प्रार्थनीयमदनुग्रह एष एव ।
  • त्वद्भृत्यभृत्यपरिचारकभृत्यभृत्य- भृत्यस्य भृत्य इति मां स्मर लोकनाथ ॥ २७ ॥
  • majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre
  • matprārthanīyamadanugraha eṣa eva ।
  • tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-
  • bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha ॥ 27 ॥

नाथे नः पुरुषोत्तमे त्रिजगतामेकाधिपे चेतसा

  • नाथे नः पुरुषोत्तमे त्रिजगतामेकाधिपे चेतसा
  • सेव्ये स्वस्य पदस्य दातरि सुरे नारायणे तिष्ठति ।
  • यं कञ्चित्पुरुषाधमं कतिपयग्रामेशमल्पार्थदं
  • सेवायै मृगयामहे नरमहो मूका वराका वयम् ॥ २८ ॥
  • nāthe naḥ puruṣottame trijagatāmekādhipe cetasā
  • sevye svasya padasya dātari sure nārāyaṇe tiṣṭhati ।
  • yaṃ kañcitpuruṣādhamaṃ katipayagrāmeśamalpārthadaṃ
  • sevāyai mṛgayāmahe naramaho mūkā varākā vayam ॥ 28 ॥

मदन परिहरस्थितिं मदीये

  • मदन परिहरस्थितिं मदीये
  • मनसि मुकुन्दपदारविन्दधाम्नि ।
  • हरनयनकृशानुना कृशोऽसि
  • स्मरसि न चक्रपराक्रमं मुरारेः ॥ २९ ॥
  • madana pariharasthitiṃ madīye
  • manasi mukundapadāravindadhāmni ।
  • haranayanakṛśānunā kṛśo’si
  • smarasi na cakraparākramaṃ murāreḥ ॥ 29 ॥

तत्त्वं ब्रुवाणानि परं परस्मात्

  • तत्त्वं ब्रुवाणानि परं परस्मात्
  • मधु क्षरन्तीव सतां फलानि ।
  • प्रावर्तय प्राञ्जलिरस्मि जिह्वे
  • नामानि नारायणगोचराणि ॥ ३० ॥
  • tattvaṃ bruvāṇāni paraṃ parasmāt
  • madhu kṣarantīva satāṃ phalāni ।
  • prāvartaya prāñjalirasmi jihve
  • nāmāni nārāyaṇagocarāṇi ॥ 30 ॥

इदं शरीरं परिणामपेशलं पतत्यवश्यं श्लथसन्धि जर्जरम् ।

  • इदं शरीरं परिणामपेशलं पतत्यवश्यं श्लथसन्धि जर्जरम् ।
  • किमौषधैः क्लिश्यसि मूढ दुर्मते निरामयं कृष्णरसायनं पिब ॥ ३१ ॥
  • idaṃ śarīraṃ pariṇāmapeśalaṃ
  • patatyavaśyaṃ ślathasandhi jarjaram ।
  • kimauṣadhaiḥ kliśyasi mūḍha durmate
  • nirāmayaṃ kṛṣṇarasāyanaṃ piba ॥ 31 ॥

दारा वाराकरवरसुता ते तनूजो विरिञ्चिः

  • दारा वाराकरवरसुता ते तनूजो विरिञ्चिः
  • स्तोता वेदस्तव सुरगणो भृत्यवर्गः प्रसादः ।
  • मुक्तिर्माया जगदविकलं तावकी देवकी ते
  • माता मित्रं बलरिपुसुतस्त्वय्यतोऽन्यन्न जाने ॥ ३२ ॥
  • dārā vārākaravarasutā te tanūjo viriñciḥ
  • stotā vedastava suragaṇo bhṛtyavargaḥ prasādaḥ ।
  • muktirmāyā jagadavikalaṃ tāvakī devakī te
  • mātā mitraṃ balaripusutaḥ tvayyato’nyanna jāne ॥ 32 ॥

 

  • कृष्णो रक्षतु नो जगत्त्रयगुरुः कृष्णं नमस्याम्यहं
  • कृष्णेनामरशत्रवो विनिहताः कृष्णाय तुभ्यं नमः ।
  • कृष्णादेव समुत्थितं जगदिदं कृष्णस्य दासोऽस्म्यहं
  • कृष्णे तिष्ठति सर्वमेतदखिलं हे कृष्ण रक्षस्व माम्॥ ३३॥
  • kṛṣṇo rakṣatu no jagattrayaguruḥ kṛṣṇaṃ namasyāmyahaṃ
  • kṛṣṇenāmaraśatravo vinihatāḥ kṛṣṇāya tubhyaṃ namaḥ ।
  • kṛṣṇādeva samutthitaṃ jagadidaṃ kṛṣṇasya dāso’smyahaṃ
  • kṛṣṇe tiṣṭhati sarvametadakhilaṃ he kṛṣṇa rakṣasva mām॥ 33 ॥

तत् त्वं प्रसीद भगवन् कुरु मय्यनाथे

  • तत् त्वं प्रसीद भगवन् कुरु मय्यनाथे
  • विष्णो कृपां परमकारुणिकः किल त्वम् ।
  • संसारसागरनिमग्नमनन्त दीनं
  • उद्धर्तुमर्हसि हरे पुरुषोत्तमोऽसि ॥ ३४ ॥
  • tat tvaṃ prasīda bhagavan kuru mayyanāthe
  • viṣṇo kṛpāṃ paramakāruṇikaḥ kila tvam ।
  • saṃsārasāgaranimagnamananta dīnaṃ
  • uddhartumarhasi hare puruṣottamo’si ॥ 34 ॥

नमामि नारायणपादपङ्कजं

  • नमामि नारायणपादपङ्कजं
  • करोमि नारायणपूजनं सदा ।
  • वदामि नारायणनाम निर्मलं
  • स्मरामि नारायणतत्त्वमव्ययम् ॥ ३५ ॥
  • namāmi nārāyaṇapādapaṅkajaṃ
  • karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā ।
  • vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ
  • smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam ॥ 35 ॥

श्रीनाथ नारायण वासुदेव

  • श्रीनाथ नारायण वासुदेव
  • श्रीकृष्ण भक्तप्रिय चक्रपाणे ।
  • श्रीपद्मनाभाच्युत कैटभारे
  • श्रीराम पद्माक्ष हरे मुरारे ॥ ३६ ॥
  • śrīnātha nārāyaṇa vāsudeva
  • śrīkṛṣṇa bhaktapriya cakrapāṇe ।
  • śrīpadmanābhācyuta kaiṭabhāre
  • śrīrāma padmākṣa hare murāre ॥ 36 ॥

अनन्त वैकुण्ठ मुकुन्द कृष्ण

  • अनन्त वैकुण्ठ मुकुन्द कृष्ण
  • गोविन्द दामोदर माधवेति ।
  • वक्तुं समर्थोऽपि न वक्ति कश्चित्
  • अहो जनानां व्यसनाभिमुख्यम् ॥ ३७ ॥
  • ananta vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa
  • govinda dāmodara mādhaveti ।
  • vaktuṃ samartho’pi na vakti kaścit
  • aho janānāṃ vyasanābhimukhyam ॥ 37 ॥

ध्यायन्ति ये विष्णुमनन्तमव्ययं

  • ध्यायन्ति ये विष्णुमनन्तमव्ययं
  • हृत्पद्ममध्ये सततं व्यवस्थितम् ।
  • समाहितानां सतताभयप्रदं
  • ते यान्ति सिद्धिं परमाञ्च वैष्णवीम् ॥ ३८ ॥
  • dhyāyanti ye viṣṇumanantamavyayaṃ
  • hṛtpadmamadhye satataṃ vyavasthitam ।
  • samāhitānāṃ satatābhayapradaṃ
  • te yānti siddhiṃ paramāñca vaiṣṇavīm ॥ 38 ॥

क्षीरसागरतरङ्गशीकरा-

  • क्षीरसागरतरङ्गशीकरा-
  • सारतारकितचारुमूर्तये ।
  • भोगिभोगशयनीयशायिने
  • माधवाय मधुविद्विषे नमः ॥ ३९ ॥
  • kṣīrasāgarataraṅgaśīkarā-
  • sāratārakitacārumūrtaye ।
  • bhogibhogaśayanīyaśāyine
  • mādhavāya madhuvidviṣe namaḥ ॥ 39 ॥

यस्य प्रियौ श्रुतिधरौ कविलोकवीरौ

  • यस्य प्रियौ श्रुतिधरौ कविलोकवीरौ
  • मित्रे द्विजन्मवरपद्मशरावभूताम् ।
  • तेनाम्बुजाक्षचरणाम्बुजषट्पदेन
  • राज्ञा कृता कृतिरियं कुलशेखरेण ॥ ४० ॥
  • इति श्रीकुलशेखरनृपतिविरचिता मुकुन्दमाला समाप्ता ।
  • yasya priyau śrutidharau kavilokavīrau
  • mitre dvijanmavarapadmaśarāvabhūtām ।
  • tenāmbujākṣacaraṇāmbujaṣaṭpadena
  • rājñā kṛtā kṛtiriyaṃ kulaśekhareṇa ॥ 40 ॥
  • iti śrīkulaśekharanṛpati-viracitā mukundamālā samāptā ।

References

  1. Translation with Word meaning – https://gitabase.com/eng/MM/1
  2. With Anvaya, Chandas, Meaninghttps://srikrishnasaras.home.blog/2019/09/03/mukunda-mala/
  3. Other references
    http://stotrarathna.blogspot.com/2009/07/kulashekhara-azhwars-mukunda-mala.html
    https://www.sadagopan.org/pdfuploads/Mukunda%20Mala.pdf
  4. https://www.indiadivine.org/mukunda-mala-stotra/
  5. Explanation in Tamil – https://valmikiramayanam.in/?p=2990
  6. Explanation in Hindi –
    https://ia600800.us.archive.org/3/items/MukundaMalaAurAnyaStotraJanakiNathKaulKamal/MukundaMala%20aur%20Anya%20Stotra%20-%20Janaki%20Nath%20Kaul%20Kamal.pdf
  7. Tamil lecture video – https://www.youtube.com/watch?v=OJl3DqU3560

https://nivedita2015.wordpress.com/mukundamaalaa/

dhuṣyate yasya nagare raṃgayātrā dine dine ।

tamahaṃ śirasā vande rājānaṃ kulaśekharam ॥

śrīvallabheti varadeti dayāpareti

bhaktapriyeti bhavaluṇṭhanakovideti ।

nātheti nāgaśayaneti jagannivāseti

ālāpinaṃ pratipadaṃ kuru me mukunda ॥ 1 ॥

jayatu jayatu devo devakīnandano’yaṃ

jayatu jayatu kṛṣṇo vṛṣṇivaṃśapradīpaḥ ।

jayatu jayatu meghaśyāmalaḥ komalāṅgaḥ

jayatu jayatu pṛthvībhāranāśaḥ mukundaḥ ॥ 2 ॥

mukunda mūrdhnā praṇipatya yāce

bhavantamekāntamiyantamartham ।

avismṛtistvaccaraṇāravinde

bhave bhave me’stu bhavatprasādāt ॥ 3 ॥

nāhaṃ vande tava caraṇayordvandvamadvandvahetoḥ

kumbhīpākaṃ gurumapi hare nārakaṃ nāpanetum ।

ramyā rāmā mṛdutanulatā nandane nāpi rantuṃ

bhāve bhāve hṛdayabhavane bhāvayeyaṃ bhavantam ॥ 4 ॥

nāsthā dharme na vasunicaye naiva kāmopabhoge

yadyadbhavyaṃ bhavatu bhagavanpūrvakarmānurūpam ।

etatprārthyaṃ mama bahumataṃ janmajanmāntare’pi

tvatpādāmbhoruhayugagatā niścalā bhaktirastu ॥ 5 ॥

divi vā bhuvi vā mamāstu vāso

narake vā narakāntaka prakāmam ।

avadhīritaśāradāravindau

caraṇau te maraṇe’pi cintayāmi ॥ 6 ॥

kṛṣṇa tvadīyapadapaṅkajapañjarāntam

adyaiva me viśatu mānasarājahaṃsaḥ ।

prāṇaprayāṇasamaye kaphavātapittaiḥ

kaṇṭhāvarodhanavidhau smaraṇaṃ kutaste ॥ 7 ॥

cintayāmi harimeva santataṃ

mandamandahasitānanāmbujam ।

nandagopatanayaṃ parātparaṃ

nāradādimunivṛndavanditam ॥ 8 ॥

karacaraṇasaroje kāntimannetramīne

śramamuṣibhujavīcivyākule’gādhamārge ।

harisarasivigāhyāpīyatejojalaughaṃ

bhavamaruparikhinnaḥ khedamadya tyajāmi ॥ 9 ॥

sarasijanayane saśaṅkhacakre

murabhidi mā viramasva citta rantum ।

sukhataramaparaṃ na jātu jāne

haricaraṇasmaraṇāmṛtena tulyam ॥ 10 ॥

mā bhairmandamano vicintya bahudhā yāmīściraṃ yātanāḥ

nāmī naḥ prabhavanti pāparipavaḥ svāmī nanu śrīdharaḥ ।

ālasyaṃ vyapanīya bhaktisulabhaṃ dhyāyasva nārāyaṇaṃ

lokasya vyasanāpanodanakaraḥ dāsasya kiṃ na kṣamaḥ ॥ 11 ॥

bhavajaladhigatānāṃ dvandvavātāhatānāṃ

sutaduhitṛkalatratrāṇabhārārditānām ।

viṣamaviṣayatoye majjatāmaplavānāṃ

bhavatu śaraṇameko viṣṇupoto narāṇām ॥ 12 ॥

bhavajaladhimagādhaṃ dustaraṃ nistareyaṃ

kathamahamiti ceto mā sma gāḥ kātaratvam ।

sarasijadṛśi deve tāvakī bhaktirekā

narakabhidi niṣaṇṇā tārayiṣyatyavaśyam ॥ 13 ॥

tṛṣṇātoye madanapavanoddhūtamohormimāle

dārāvarte tanayasahajagrāhasaṅghākule ca ।

saṃsārākhye mahati jaladhau majjatāṃ nastridhāman

pādāmbhoje varada bhavato bhaktināvaṃ prayaccha ॥ 14 ॥

mā drākṣaṃ kṣīṇapuṇyānkṣaṇamapi bhavato bhaktihīnānpadābje

mā śrauṣaṃ śravyabaddhaṃ tava caritamapāsyā’nyadākhyānajātam ।

mā smārṣaṃ mādhava tvāmapi bhuvanapate cetasā’pahnuvānān

mā bhūvaṃ tvatsaparyāvyatikararahito janmajanmāntare’pi ॥ 15 ॥

jihve kīrtaya keśavaṃ muraripuṃ ceto bhaja śrīdharaṃ

pāṇidvandva samarcaya acyutakathāḥ śrotradvaya tvaṃ śṛṇu ।

kṛṣṇaṃ lokaya locanadvaya harergacchāṅghriyugmālayaṃ

jighra ghrāṇa mukundapādatulasīṃ mūrdhannamādhokṣajam ॥ 16 ॥

he lokāśśṛṇuta prasūtimaraṇavyādheścikitsāmimāṃ

yogajñāssamudāharanti munayo yāṃ yājñavalkyādayaḥ ।

antaryortirameyamekamamṛtaṃ kṛṣṇākhyamāpīyatāṃ

tatpītaṃ paramauṣadhaṃ vitanute nirvāṇamātyantikam ॥ 17 ॥

he martyāḥ paramaṃ hitaṃ śruṇuta vo vakṣyāmi saṅkṣepataḥ

saṃsārārṇavamāpadūrmibahulaṃ samyak praviśya sthitāḥ ।

nānājñānamapāsya cetasi namo nārāyaṇāyetyamuṃ

mantraṃ sapraṇavaṃ praṇāmasahitaṃ prāvartayadhvaṃ muhuḥ ॥ 18 ॥

pṛthvīreṇuraṇuḥ payāṃsi kaṇikāḥ phalgusphuliṅgo’nalaḥ

tejo niḥśvasanaṃ maruttanutaraṃ randhraṃ susūkṣmaṃ nabhaḥ ।

kṣudrā rudrapitāmahaprabhṛtayaḥ kīṭāssamastāssurā

dṛṣṭe yatra sa tāvako vijayate bhūmāvadhūtāvadhiḥ ॥ 19 ॥

baddhenāñjalinā natena śirasā gātraissaromodgamaiḥ

kaṇṭhena svaragadgadena nayanenodgīrṇabāṣpāmbunā ।

nityaṃ tvaccaraṇāravindayugaladhyānāmṛtāsvādinām

asmākaṃ sarasīruhākṣa satataṃ saṃpadyatāṃ jīvitam ॥ 20 ॥

he gopālaka he kṛpājalanidhe he sindhukanyāpate

he kaṃsāntaka he gajendrakaruṇāpārīṇa he mādhava ।

he rāmānuja he jagattrayaguro he puṇḍarīkākṣa māṃ

he gopījananātha pālaya paraṃ jānāmi na tvāṃ vinā ॥ 21 ॥

bhaktāpāyabhujaṅgagāruḍamaṇistrailokyarakṣāmaṇiḥ

gopīlocanacātakāmbudamaṇiḥ saundaryamudrāmaṇiḥ ।

yaḥ kāntāmaṇirukmiṇīghanakucadvandvaikabhūṣāmaṇiḥ

śreyo devaśikhāmaṇiḥ diśatu no gopālacūḍāmaṇiḥ ॥ 22 ॥

śatrucchedaikamastraṃ sakalamupaniṣadvākyasampūjyamantraṃ

saṃsārottāramantraṃ samupacitatamassaṅganiryāṇamantram ।

sarvaiśvaryaikamantraṃ vyasanabhujagasandaṣṭasantrāṇamantraṃ

jihve śrīkṛṣṇamantraṃ japa japa satataṃ janmasāphalyamantram ॥ 23 ॥

vyāmohapraśamauṣadhaṃ munimanovṛttipravṛttyauṣadhaṃ

daityendrārtikarauṣadhaṃ trijagatāṃ sañjīvanaikauṣadham ।

bhaktātyantahitauṣadhaṃ bhavabhayapradhvaṃsanaikauṣadhaṃ

śreyaḥprāptikarauṣadhaṃ piba manaḥ śrīkṛṣṇadivyauṣadham ॥ 24 ॥

āmnāyābhyasanānyaraṇyaruditaṃ vedavratānyanvahaṃ

medaśchedaphalāni pūrtavidhayaḥ sarve hutaṃ bhasmani ।

tīrthānāmavagāhanāni ca gajasnānaṃ vinā yatpada-

dvandvāmbhoruhasaṃsmṛtirvijayate devaḥ sa nārāyaṇaḥ ॥ 25 ॥

śrīmannāma procya nārāyaṇākhyaṃ

kena prāpurvāñchitaṃ pāpino’pi ।

hā naḥ pūrvaṃ vākpravṛttā na tasmin

tena prāptaṃ garbhavāsādiduḥkham ॥ 26 ॥

majjanmanaḥ phalamidaṃ madhukaiṭabhāre

matprārthanīyamadanugraha eṣa eva ।

tvadbhṛtyabhṛtyaparicārakabhṛtyabhṛtya-

bhṛtyasya bhṛtya iti māṃ smara lokanātha ॥ 27 ॥

nāthe naḥ puruṣottame trijagatāmekādhipe cetasā

sevye svasya padasya dātari sure nārāyaṇe tiṣṭhati ।

yaṃ kañcitpuruṣādhamaṃ katipayagrāmeśamalpārthadaṃ

sevāyai mṛgayāmahe naramaho mūkā varākā vayam ॥ 28 ॥

madana pariharasthitiṃ madīye

manasi mukundapadāravindadhāmni ।

haranayanakṛśānunā kṛśo’si

smarasi na cakraparākramaṃ murāreḥ ॥ 29 ॥

tattvaṃ bruvāṇāni paraṃ parasmāt

madhu kṣarantīva satāṃ phalāni ।

prāvartaya prāñjalirasmi jihve

nāmāni nārāyaṇagocarāṇi ॥ 30 ॥

idaṃ śarīraṃ pariṇāmapeśalaṃ

patatyavaśyaṃ ślathasandhi jarjaram ।

kimauṣadhaiḥ kliśyasi mūḍha durmate

nirāmayaṃ kṛṣṇarasāyanaṃ piba ॥ 31 ॥

dārā vārākaravarasutā te tanūjo viriñciḥ

stotā vedastava suragaṇo bhṛtyavargaḥ prasādaḥ ।

muktirmāyā jagadavikalaṃ tāvakī devakī te

mātā mitraṃ balaripusutastvayyato’nyanna jāne ॥ 32 ॥

kṛṣṇo rakṣatu no jagattrayaguruḥ kṛṣṇaṃ namasyāmyahaṃ

kṛṣṇenāmaraśatravo vinihatāḥ kṛṣṇāya tubhyaṃ namaḥ ।

kṛṣṇādeva samutthitaṃ jagadidaṃ kṛṣṇasya dāso’smyahaṃ

kṛṣṇe tiṣṭhati sarvametadakhilaṃ he kṛṣṇa rakṣasva mām॥ 33 ॥

tat tvaṃ prasīda bhagavan kuru mayyanāthe

viṣṇo kṛpāṃ paramakāruṇikaḥ kila tvam ।

saṃsārasāgaranimagnamananta dīnaṃ

uddhartumarhasi hare puruṣottamo’si ॥ 34 ॥

namāmi nārāyaṇapādapaṅkajaṃ

karomi nārāyaṇapūjanaṃ sadā ।

vadāmi nārāyaṇanāma nirmalaṃ

smarāmi nārāyaṇatattvamavyayam ॥ 35 ॥

śrīnātha nārāyaṇa vāsudeva

śrīkṛṣṇa bhaktapriya cakrapāṇe ।

śrīpadmanābhācyuta kaiṭabhāre

śrīrāma padmākṣa hare murāre ॥ 36 ॥

ananta vaikuṇṭha mukunda kṛṣṇa

govinda dāmodara mādhaveti ।

vaktuṃ samartho’pi na vakti kaścit

aho janānāṃ vyasanābhimukhyam ॥ 37 ॥

dhyāyanti ye viṣṇumanantamavyayaṃ

hṛtpadmamadhye satataṃ vyavasthitam ।

samāhitānāṃ satatābhayapradaṃ

te yānti siddhiṃ paramāñca vaiṣṇavīm ॥ 38 ॥

kṣīrasāgarataraṅgaśīkarā-

sāratārakitacārumūrtaye ।

bhogibhogaśayanīyaśāyine

mādhavāya madhuvidviṣe namaḥ ॥ 39 ॥

yasya priyau śrutidharau kavilokavīrau

mitre dvijanmavarapadmaśarāvabhūtām ।

tenāmbujākṣacaraṇāmbujaṣaṭpadena

rājñā kṛtā kṛtiriyaṃ kulaśekhareṇa ॥ 40 ॥

iti śrīkulaśekharanṛpativiracitā mukundamālā samāptā ।