Subhaashitam – svabhaavam …. karpoorah … labhatetaraam

स्वभावं न जहात्येव साधुरापद्गतोऽपि सन् ।
कर्पूरः पावकस्पृष्टः सौरभं लभतेतराम् ॥

पदच्छेदः — स्वभावं न जहाति एव साधुः आपद्-गतः अपि सन्  कर्पूरः पावक-स्पृष्टः सौरभं लभतेतराम् ।

अन्वयः — साधुः आपद्गतः अपि सन् स्वभावं न जहाति एव । कर्पूरः पावक-स्पृष्टः (अपि सन्) सौरभं लभतेतराम् (अस्ति)।

Meaning — साधुः Noble persons स्वभावं न जहाति एव do not shed their inherent good nature आपद्गतः अपि सन् even while facing a calamity just like कर्पूरः the Camphor, पावक-स्पृष्टः which even on coming into contact with fire, becomes लभतेतराम् a more intense emitter of सौरभम् fragrance.

पदविवरणम् — लभतेतराम् – अव्ययम्  formed with लभते and तरप् प्रत्ययः by “द्विवचनविभज्योपपदे तरबीयसुनौ” https://ashtadhyayi.com/sutraani/5/3/57

Extract from that site:
विशेषः –
अ. तिङन्तात् केवलम् ‘तरप्’ इत्येव प्रत्ययः भवति, न हि ‘ईयसुँन्’ इति, यतः अजादी गुणवचनादेव ५|३|५८ इत्यनेन ‘ईयसुँन्’प्रत्ययस्य प्रयोगः केवलम् गुणवाचिभ्यः शब्देभ्यः एव भवति ।
आ. सर्वेभ्यः तिङन्तेभ्यः ‘तरप्’ प्रत्ययः भवितुम् न अर्हति । शिष्टप्रयोगं दृष्ट्वैव तिङन्तेभ्यः ‘तरप्’ प्रत्ययस्य प्रयोगः कर्तव्यः ।
८. माथुराः पाटलिपुत्रकानामपेक्षया अतिशयेन गायन्ति ।The people of mathura sing more profoundly than those of pataliputra. अस्यां स्थितौ ‘विभज्योपपदे’ इत्यस्य आधारेण ‘माथुराः गायन्तितराम् सन्ति’ इति प्रयोगः क्रियते ।

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s