Neethi Shastram – #11 (Subhashitam)

Here is an extract from the collection of 222 Subhashitams under the heading Neethi Shastra from the hand written notes of Sri. Skanda Narayanan. Sri Skanda Narayanan has also written down the word-to-word meaning in Tamil.

First post with links to the earlier posts – https://nivedita2015.wordpress.com/2015/10/09/neethi-shastram-1-subhashitam/

१०१. बालसखित्वम् अकारणहास्यम्

बालसखित्वम् अकारणहास्यं स्त्रीषु विवादोऽसज्जनसेवा |

गार्दभयानम् असंस्कृतवाणी षट्सु नरो लघुतां उपयाति ||

बाल+सखित्वं, अकारण+हास्यं, स्त्रीषु विवाद:, असत्+जन+सेवा, गार्दभ+यानम्, असंस्कृत+वाणी (च इति) षट्सु नर: लघुतां उपयाति |

Men attain disregard by doing these six actions – playing with boys, laughing without a reason, arguing with women, serving bad men, travelling in donkey and speaking uncultured words.

१०२. विद्वान्नैव विजानाति

विद्वान्नैव विजानाति विद्वज्जनपरिश्रमम् |

न हि वन्ध्या विजानाति गुर्वीं प्रसववेदनाम् ||

विद्वान् एव विजानाति विद्वत्+जन+परिश्रमम् |  गुर्वीं प्रसववेदनाम् वन्ध्या न हि विजानाति |

Only a learned person can understand the hardship borne by another learned person to earn knowledge just as a barren woman cannot understand the severe pain endured by a pregnant woman.

१०३. विद्यांश्चतस्त्रोऽसाध्या: स्यु:

विद्यांश्चतस्त्रोऽसाध्या: स्यु: जन्मना सह संभवा: |

गान्धर्वञ्च कवित्वञ्च शूरत्वं दानशीलता ||

गान्धर्वं च कवित्वं च शूरत्वं दानशीलता चतस्त्र: विद्या: असाध्या: स्यु: | (ते) जन्मना सह संभवा: |

Music (practiced by the Gandharvas), poetry, valour, generosity – These four skills might not be gained. They need to be present right from birth.

१०४. माता निन्दति न अभिनन्दति पिता

माता निन्दति न अभिनन्दति पिता भ्राता न सम्भाषते

भृत्य: कुप्यति न अनुगच्छति सुत: कान्ता च न आलिङ्गते |

अर्थप्रार्थनशङ्कया न कुरुते स्वालापमात्रं सुहृत्

तस्मात् अर्थमुपाश्रय श्रुणु सर्वे हि अर्थेन सर्वे वशा: ||

माता निन्दति | पिता न अभिनन्दति | भ्राता न सम्भाषते | भृत्य: कुप्यति | सुत: न अनुगच्छति | कान्ता च न आलिङ्गते | अर्थ+प्रार्थन+शङ्कया सुहृत् सु+आलाप+मात्रं न कुरुते | तस्मात् सर्वे श्रुणु | अर्थम् उपाश्रय | अर्थेन हि सर्वे वशा: |

Mother will scold. Father will not rejoice.  Brother will not speak. Friends will be angry. Son will not accompany. Wife will not embrace. Due to fear of being asked for a loan, the friend does not have a friendly conversation. So, all of you, listen!  Take resort in money. Everyone is controlled only by the money.

१०५. गोमूत्रमात्रेण पयो विनष्टम्

गोमूत्रमात्रेण पयो विनष्टं तक्रस्य गोमूत्रशतेन किं वा |

अत्यल्पपापैः विपद: शुचीनां पापात्मनां पापशतेन किं वा ||

गो+मूत्र+मात्रेण पय: विनष्टम् | गो+मूत्र+शतेन तक्रस्य किं वा ? अति+अल्प+पापैः शुचीनां विपद: | पापशतेन पापात्मनां किं वा ?

As soon as a drop of cow’s urine mixes with milk, the milk gets spoilt. Even if hundred drops fall on butter milk, there is no effect. Calamity falls on good people even for their least significant sin. Even if hundred sins are committed, it does not impact the sinner.

१०६. समुद्रमथने लेभे

समुद्रमथने लेभे हरिर्लक्ष्मीं हरो विषम् |

भाग्यं फलति सर्वत्र न विद्या न च पौरुषम् ||

समुद्रमथने हरि: लक्ष्मीं लेभे | हर: विषम् लेभे | भाग्यं फलति सर्वत्र | न विद्या न च पौरुषम् |

During the churning of the ocean, Hari got Lakshmi and Hara got the poison. Everywhere fortune only gives the result. The knowledge or manliness does not matter at all.

१०७. आतुरे नियमो नास्ति

आतुरे नियमो नास्ति बाले वृद्धे तथैव च |

सदाचाररते चैव हि एष धर्म: सनातन: ||

आतुरे बाले वृद्धे तथैव च नियम: नास्ति | सदा+आचार+रते च एव हि (नियम: अस्ति) | एष धर्म: सनातन: |

Rules do not apply to patients, children and old people. It is meant only for those who practice it regularly. This is the eternal Dharma.

१०८. एकोदेव: केशवो वा शिवो वा

एको देव: केशवो वा शिवो वा एको वास: पत्तनं वा वनं वा |

एकं मित्रं भूपतिर्वा यतिर्वा एका नारी सुन्दरी वा दरी वा ||

देव: एक: – केशव: वा, शिव: वा | वास: एक: – पत्तनं वा वनं वा | एकं मित्रम्  – भूपति: वा यति: वा | एका नारी – सुन्दरी वा दरी वा |

God is one – whether Vishnu or Shiva. Stay is the same – whether a city or a jungle. Friendship is the same – whether a king or a saint | Wife is one – whether beautiful or without beauty |

१०९. अजा युद्धे ऋषि श्राद्धे

अजायुद्धे ऋषिश्राद्धे प्रभाते मेघडम्बरे |

दम्पत्यो: कलहे चैव बह्वारम्भो लघुक्रिया ||

अजा+युद्धे, ऋषि+श्राद्धे, प्रभाते मेघ+डम्बरे, दम्पत्यो: कलहे च बहु+आरम्भ: | क्रिया लघु एव |

The fight of the goats, the Shraddha ceremony of saints, the thunders of the morning clouds, and the fight of the couple – these will seem huge at the start. Yet, it will end as a simple act.

११०. हतम् अश्रोत्रिये दानम्

हतम् अश्रोत्रिये दानं हतं सैन्यमनायकम् |

हता रूपवती वन्ध्या हतो यज्ञस्तु अदक्षिण: ||

अश्रोत्रिये दानं हतम् | अनायकं सैनयं हतम् | रूपवती वन्ध्या हता | यज्ञस्तु अदक्षिण: हत: |

The donation given to a person who has not learned the Vedas properly goes in vain. The army without a leader is of no use. There is no use of the beauty in a barren woman. A yagna performed without giving offerings to the priest is of no use.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s