Neethi Shastram – #9 (Subhashitam)

Here is an extract from the collection of 222 Subhashitams under the heading Neethi Shastra from the hand written notes of Sri. Skanda Narayanan. Sri Skanda Narayanan has also written down the word-to-word meaning in Tamil.

First post – https://nivedita2015.wordpress.com/2015/10/09/neethi-shastram-1-subhashitam/

८१. दुष्टभार्या शठो मित्रं

दुष्टभार्या शठो मित्रं भृत्योऽहंकारसंयुत: |

ससर्पे च गृहे वासो मृत्युरेव न संशय: | |

दुष्ट+भार्या (च) शठ: मित्रं (च) भृत्य: अहंकार+संयुत: (च) ससर्पे गृहे वास: च मृत्यु: एव | न संशय: |

Wicked wife, rogue friend, servant endowed with arrogance, and stay in a house that has a snake – this will culminate in death alone. There is no doubt.

८२. यस्मिन्देशे न सम्मान:

यस्मिन्देशे न सम्मानो न प्रीतिर्न च बान्धवा: |

न विद्या नास्ति धनिको न तत्र दिवसं वसेत् ||

यस्मिन् देशे सम्मान: न | प्रीति: न | बान्धवा: च न | विद्या न | धनिक: न अस्ति | तत्र दिवसं (अपि) न वसेत् |

In the country where there is no respect, no love, no relatives, no knowledge, and no wealthy men, do not live even for a day.

८३. अग्निहोत्र फला वेदा:

अग्निहोत्रफला वेदा दत्तभुक्तफलं धनम् |

रतिपुत्रफला दारा: शीलवृत्तफलं श्रुतम् ||

वेदा: अग्निहोत्र+फला: | धनं दत्त+भुक्त+फलं | दारा: रति+पुत्र+फला: | श्रुतं शील+वृत्त+फलं |

Vedas give the fruits of homam. The result of prosperity is charity and enjoyment. The reward of wives is love and children. The fruit of scriptures is the development of good character.

८४. स्वगृहे पूज्यते मूर्ख:

स्वगृहे पूज्यते मूर्ख: स्वग्रामे पूज्यते प्रभु: |

स्वदेशे पूज्यते राजा विद्वान् सर्वत्र पूज्यते ||

मूर्ख: स्व+गृहे पूज्यते | प्रभु: स्व+ग्रामे पूज्यते | राजा स्व+देशे पूज्यते |  विद्वान् सर्वत्र पूज्यते |

An idiot will be respected in his house only. The landlord will be respected in his town. The king will be respected in his kingdom. The wise man will be respected everywhere.

८५. कुचेलिनं दन्तमलापहारिणम्

कुचेलिनं दन्तमलापहारिणं बह्वशिनं निष्ठुरवाक्यभाषिणम् |

सूर्योदये चास्तमये च शायिनं विमुञ्चति श्रीरपि चक्रधारिणम् ||

कुचेलिनं, दन्त+मल+अपहारिणं, बहु+अशिनं, निष्ठुर+वाक्य+भाषिणं, सूर्योदये च अस्तमये च शायिनं चक्रधारिणम् (अस्ति चेत्) अपि, श्री: विमुञ्चति |

Lakshmi, the goddess of wealth will leave the person who wears dirty clothes, who removes the dirt from the teeth, who eats a lot, who speaks harsh words, who sleeps during sunrise and sunset, even if the person is her husband, Lord Vishnu having sudharshana chakra in his hand.

८६. दीर्घशृङ्गमनड्वाहम्

दीर्घशृङ्गमनड्वाहं निर्लज्जाम् विधवां स्त्रियम् |

शूद्रमक्षरसंयुक्तं दूरत: वरिवर्जयेत् ||

दीर्घ+शृङ्गम् अनड्वाहं, निर्+लज्जाम् विधवां स्त्रियम्, शूद्रम् अक्षरसंयुक्तं, दूरत: वरिवर्जयेत् |

These are to be kept at a distance – the bull having long horns, the widow devoid of shyness and the educated man of the fourth varna.

८७. मुखं पद्मदलाकारम्

मुखं पद्मदलाकारं वचश्चन्दनशीतलम् |

हृत्कर्तरीसमं चातिविनयं धूर्तलक्षणम् ||

पद्म+दल+आकारं मुखम्,  चन्दन+शीतलं वच:, हृद्+कर्तरी+समम्,  अति+विनयम् च,  धूर्त+लक्षणम् |

Face in the shape of the lotus petals, spoken words that are cooling like the sandal wood, heart that is like the scissors (tearing away things) and extreme exhibition of humility are the characteristics of a cunning person.

८९. वस्त्रमुख्यस्त्वलङ्कार:

वस्त्रमुख्यस्त्वलङ्कार: प्रियमुख्यन्तु भोजनम् |

गुणमुख्या भवेन्नारी विद्यामुख्यस्तु ब्राह्मण: ||

अलङ्कार: तु वस्त्र+मुख्य: | भोजनं तु  प्रिय+मुख्यम् | नारी गुण+मुख्या भवेत् | ब्राह्मण: तु विद्यामुख्य: |

Attire is essential for good decoration.  Favourite (dishes) are necessary for a good meal. Good qualities are important in a woman.  Knowledge is critical for the Brahmin.

९०. अमृतं सद्गुणा भार्या

अमृतं सद्गुणा भार्या ह्यमृतं बालभाषितम् |

अमृतं राजसन्मानश्चामृतं मानभोजनम् ||

सत्+गुणा भार्या अमृतम् | बाल+भाषितम् अमृतं हि | राज+सन्मान: अमृतम् | मान+भोजनं अमृतम् |

A wife with good qualities is considered as nectar. The words spoken by infants is indeed nectarine. The gift given by the king is like nectar. The food earned from a respectful job is nectarine.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s