Neethi Shastram – #7 (Subhashitam)

Here is an extract from the collection of 222 Subhashitams under the heading Neethi Shastra from the hand written notes of Sri. Skanda Narayanan. Sri Skanda Narayanan has also written down the word-to-word meaning in Tamil.

First post – https://nivedita2015.wordpress.com/2015/10/09/neethi-shastram-1-subhashitam/

६१. कोकिलानां स्वरो रूपम्
कोकिलानां स्वरो रूपं पातिव्रत्यन्तु योषिताम् |
विद्यारूपं विरूपाणां क्षमारूपं तपस्विनाम् ||

कोकिलानां रूपं स्वर: | योषिताम् तु पातिव्रत्यम् | विरूपाणां रूपं विद्या | तपस्विनां रूपं क्षमा |

The beautiful form of the cuckoo bird is its voice. The beauty of the women is in their chastity. Knowledge is the beauty of the bad-looking people. Forgiveness is the beauty of ascetics.

६२. पिबन्ति नद्य: स्वयमेव

पिबन्ति नद्य: स्वयमेव नाम्भ: खादन्ति न स्वादु फलानि वृक्षा: |
पयोधरा: सस्यमदन्ति नैव परोपकाराय सतां विभूतय: ||

नद्य: स्वयम् एव अम्भ: न पिबन्ति | वृक्षा: स्वादु फलानि न खादन्ति |
पयोधरा: सस्यं न अदन्ति एव | सतां विभूतय: परोपकाराय |

The rivers do not drink their own water. The trees do not eat their tasty fruits.  The clouds do not eat the plants (that grow due to its waters). The resources of the good people are meant to help others.

६३. पक्षिणां बलमाकाशम्

पक्षिणां बलमाकाशं मत्स्यानामुदकं बलम् |

दुर्बलस्य बलं राजा बालानां रोदनं बलम् ||

पक्षिणां बलम् आकाशं | मत्स्यानां बलम् उदकं | दुर्बलस्य बलं राजा | बालानां बलं रोदनम् |

The strength of the birds is the sky. The strength of the fishes is the water. The strength of the weak person is the ruler. The strength of the children is their cry.

६४. वृश्चिकस्य विषं पुच्छम्

वृश्चिकस्य विषं पुच्छं मक्षिकस्य विषं शिर: |

तक्षकस्य विषं दंष्ट्रा सर्वाङ्गं दुर्जने विषम् ||

वृश्चिकस्य पुच्छं विषम् | मक्षिकस्य शिर: विषम् | तक्षकस्य दंष्ट्रा: विषम् | दुर्जने सर्वाङ्गं विषम् |

The tail of the scorpion is poisonous. The head of the fly is poisonous. The teeth of the snake is poisonous. In the bad person, every part is poisonous.

६५. पुस्तकेषु च या विद्या

पुस्तकेषु च या विद्या परहस्ते च यद्धनम् |

समये तु परिप्राप्ते न सा विद्या न तद्धनम् ||

या विद्या पुस्तकेषु (अस्ति), यत् धनं परहस्ते (अस्ति) च, समये तु परिप्राप्ते, सा विद्या न, तत् धनं न |

The knowledge that is there in the books and the wealth that is present in another person’s hand is not considered as

knowledge and wealth respectively as they are not obtained in the right time (when the need is there).

६६. नश्यत्यनायकं कार्यम्

नश्यत्यनायकं कार्यं तथैव शिशुनायकम् |

स्त्रीनायकं तथोन्मत्तनायकं बहुनायकम् ||

अनायकं कार्यं नश्यति | तथा एव शिशु+नायकम् (नश्यति ) | स्त्री+नायकम् (नश्यति ) |  तथा उन्मत्त+नायकम् (नश्यति ) | बहु+नायकम् (नश्यति ) |

The task without a leader will perish. Similarly, the tasks having a child or a woman or a mad-person will perish. The task having multiple heads will also perish.

६७. अभ्यासानुसरी विद्या

अभ्यासानुसरी विद्या बुद्धि: कर्मानुसारिणी |

उद्योगसारिणी लक्ष्मी: फलं भाग्यानुसारि च ||

विद्या अभ्यास+अनुसरी | बुद्धि: कर्म+अनुसारिणी | लक्ष्मी: उद्योग+सारिणी | फलं भाग्य+अनुसारि च |

The knowledge gained will depend on the practice done. The intelligence gained will depend on the work done. The wealth gained will depend on the job undertaken. The fruits (of the all the work) will depend on the good fortune.

६८. वसन्तयौवना वृक्षा:

वसन्तयौवना वृक्षा: पुरुषा धनयौवना: |

सौभाग्ययौवना नार्यो बुधा विद्यासु यौवना: ||

वसन्त+यौवना वृक्षा: |  धन+यौवना: पुरुषा:| सौभाग्य+यौवना: नार्य: | विद्यासु यौवना: बुधा: |

The youth of trees is during the monsoon period. The youthfulness of men is when they have money. The youth of women is when they have good fortune.  The wise men have their youth when they are learning.

६९. वृथा वृष्टि:  समुद्रेषु

वृथा वृष्टि:  समुद्रेषु वृथा तृप्तेषु भोजनम् |

वृथा धनपतौ दानं दारिद्र्ये यौवनं वृथा ||

समुद्रेषु वृष्टि: वृथा | तृप्तेषु भोजनं वृथा | धनपतौ दानं वृथा | दारिद्र्ये यौवनं वृथा |

The rain on the ocean is not useful. For a satisfied person, more food does not serve any purpose. For a wealthy person, more money is not useful. For a man in poverty, the youthfulness passes away in vain.

७०. अर्था गृहे निवर्तन्ते

अर्था गृहे निवर्तन्ते श्मशाने मित्रबान्धवा: |

सुकृतं दुष्कृतं चैव गच्छन्तमनुगच्छति ||

गृहे अर्था: निवर्तन्ते | श्मशाने मित्रबान्धवा: (निवर्तन्ते) | सुकृतं गच्छन्तम् अनुगच्छति | दुष्कृतं च एव |

(When a person dies and leaves), the accumulated wealth parts with him in the house itself. The friends and relatives leave the person at the cemetery ground. The good deeds and the bad deeds are the only ones to go along with the person who is leaving (his body).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s